Season 1, Episode 2 · The Little Modak - Marathi Podcast for Kids | मुलांसाठी मराठी गोष्टी
स्पुटनिक 1 - अंतराळातून आलेला पहिला नमस्कार
21 Aug 2026 · 5 min
Episode notes
एका मोठ्या चेंडूएवढा चकचकीत गोल पृथ्वीभोवती फिरणारी माणसाने बनवलेली पहिली वस्तू कसा बनला? स्पुटनिक वन, त्याचं प्रसिद्ध बीप आणि अंतराळयुगाची सुरुवात जाणून घ्या. एका मोठ्या चेंडूएवढ्या चकचकीत गोलाने एकदा संपूर्ण जगाला “बीप, बीप” करून अंतराळातून नमस्कार केला. स्पुटनिक वन पृथ्वीभोवती कसा फिरत राहिला - आणि त्या छोट्याशा आवाजाने नव्या अंतराळयुगाची सुरुवात कशी केली? या खेळकर विज्ञानकथेत मुलांना कक्षा म्हणजे काय, स्पुटनिक खाली का पडला नाही आणि त्या पहिल्या धाडसी पावलानंतर हवामान, दूरचित्रवाणीचे संदेश आणि नकाशांसाठी उपग्रह कसे उपयोगी ठरले, हे समजेल. प्रेमळ निवेदक आणि जिज्ञासू मूल गुरुत्वाकर्षण, रेडिओ…
Chapters
Tap a chapter to play from there.
Transcript
Read the transcript · about 490 words, follows along as you listen
नमस्कार, छोट्या दोस्तांनो! लिटल मोदकवर ऐकलेली मागची गोष्ट आठवतेय? ती कशाबद्दल होती? हं, आठवली का? मग आजच्या नव्या गोष्टीत काय सापडतंय, ते पाहूया! तयार आहात ना? चला तर मग, गोष्ट सुरू!
ही गोष्ट आहे, एका अगदी छोट्याशा गोलाची. पण या छोट्याशा गोलाने सगळ्या जगाला अंतराळाचं दार उघडून दाखवलं. छोटासा म्हणजे किती छोटा? जवळजवळ एखाद्या मोठ्या चेंडूएवढा! त्याचा व्यास होता फक्त अठ्ठावन्न सेंटीमीटर. नाव होतं, स्पुटनिक वन!
काय? एवढ्याशा चेंडूला अंतराळात पाठवलं? हो. चार ऑक्टोबर, एकोणीसशे सत्तावन्न. त्या दिवशी कझाकस्तानमधल्या बायकोनूर इथून एक प्रचंड रॉकेट आकाशात झेपावलं. आणि त्याच्या टोकावर स्पुटनिक?
अगदी बरोबर. रॉकेट वर, आणखी वर गेलं. ढगांच्या पलीकडे. पृथ्वीच्या हवेच्या थरांपलीकडे. आणि मग, स्पुटनिक पृथ्वीभोवती फिरू लागला. पण तो खाली का नाही पडला? कारण तो प्रचंड वेगाने पुढे जात होता! पृथ्वी त्याला आपल्याकडे खेचत होती आणि तो सतत पुढे निसटत होता. म्हणून तो पृथ्वीभोवती गोल गोल फिरत राहिला! यालाच कक्षा म्हणतात.
म्हणजे तो पडतच होता, पण पृथ्वीला चुकवत होता? वा! अगदी तसंच! स्पुटनिकला पृथ्वीची एक फेरी पूर्ण करायला साधारण अठ्ठ्याण्णव मिनिटं लागत होती! अरे वा! म्हणजे मी झोपून उठायच्या आत त्याची एक पूर्ण फेरी?
हो. त्याचा चकचकीत गोल देह होता आणि मागे चार लांब अँटेना होते. पण त्याच्याकडे कॅमेरा नव्हता. मोठी प्रयोगशाळाही नव्हती. मग तो अंतराळात करत काय होता? तो पृथ्वीशी बोलत होता. शब्दांनी नाही, एका छोट्याशा आवाजाने.
कसला आवाज? मला ऐकायचाय! बीप, बीप, बीप! स्पुटनिकमधले रेडिओ ट्रान्समीटर असे छोटे संकेत पाठवत होते. पृथ्वीवरचे रेडिओप्रेमी आणि शास्त्रज्ञ ते संकेत पकडत होते. थांबा! आकाशातून आलेलं बीप? आणि सगळ्यांना कळलं की तो खरंच वर आहे?
हो. तो छोटासा आवाज जगभर ऐकू गेला. लोकांनी रेडिओजवळ कान लावले. वर्तमानपत्रांत बातम्या छापल्या गेल्या. रात्रीच्या आकाशाकडे पाहताना सगळ्यांच्या मनात एकच विचार होता, माणसाने बनवलेली वस्तू आता पृथ्वीभोवती फिरते आहे.
त्या आधी एकही उपग्रह नव्हता? माणसाने बनवलेला एकही नाही. म्हणून स्पुटनिक वन हा जगातील पहिला कृत्रिम उपग्रह ठरला. आणि त्याच्याबरोबर सुरू झालं, अंतराळयुग. पण त्याचा आवाज किती दिवस चालला?
त्याच्या बॅटऱ्या साधारण तीन आठवडे चालल्या. सव्वीस ऑक्टोबरला त्याचे रेडिओ संकेत थांबले. पण स्पुटनिक अजून काही काळ पृथ्वीभोवती फिरत राहिला. म्हणजे तो गप्प झाला. पण प्रवास चालूच होता, हो. आणि चार जानेवारी, एकोणीसशे अठ्ठावन्नला तो पृथ्वीच्या वातावरणात परत आला. त्याचा प्रवास संपला, पण त्याने सुरू केलेली गोष्ट अजूनही चालू आहे.
कोणती गोष्ट? आज हवामानाचा अंदाज सांगणारे उपग्रह, दूरचित्रवाणीचे संकेत पोहोचवणारे उपग्रह, नकाशा दाखवायला मदत करणारे उपग्रह, हे सगळे त्या पहिल्या धाडसी पावलानंतर आले. एका मोठ्या चेंडूएवढ्या, बीप बीप करणाऱ्या गोलानंतर?
हो ना! कधी कधी जग बदलण्यासाठी फार मोठं असण्याची गरज नसते! फक्त पहिलं पाऊल उचलायचं धाडस हवं. अगदी बरोबर. पुढच्या वेळी रात्री आकाशाकडे पाहशील, तेव्हा स्पुटनिकचा तो छोटासा आवाज आठव, बीप, बीप, बीप, अंतराळातून आलेला, नव्या युगाचा पहिला नमस्कार.
आजची गोष्ट इथे संपली, पण आपलं कुतूहल अजून संपलेलं नाही! आजच्या गोष्टीतली कोणती गोष्ट तुम्हाला सगळ्यात जास्त आवडली? घरी सगळ्यांना नक्की सांगा! आणि अशाच नव्या गोष्टी, गंमती आणि शोधयात्रांसाठी, घरातल्या मोठ्यांच्या मदतीने लिटल मोदकला फॉलो करायला विसरू नका.
म्हणजे आपली पुढची गोष्ट चुकणार नाही! पुन्हा भेटूया, एका नव्या साहसात! तोपर्यंत प्रश्न विचारत राहा, नवं काही शोधत राहा, आणि आनंदात राहा. लिटल मोदककडून, तुम्हा सगळ्यांना प्रेमळ निरोप!
बाय बाय, दोस्तांनो! लवकरच पुन्हा भेटूया!
Transcript supplied by the publisher with the episode.
Podcast
The Little Modak - Marathi Podcast for Kids | मुलांसाठी मराठी गोष्टी
Gunesh Patil · Kids & Family · Marathi
छोट्या मनांसाठी मोठ्या गोष्टी. 🌟 The Little Modak हा ५–१० वर्षांच्या जिज्ञासू मुलांसाठीचा मराठी podcast आहे. विज्ञान, अंतराळ, डायनासोर, भन्नाट शोध, इतिहास, निसर्ग आणि आपल्या जगातल्या अनेक गंमती-जमती — प्रत्येक भागात एका मोठ्या प्रश्नापासून सुरू होते एक मजेदार गोष्ट आणि नवी सफर! 🚀🌍✨ मोठ्या कल्पना सोप्या, मजेदार आणि लक्षात राहतील अशा गोष्टींमधून समजून घेऊया. Marathi stories for kids, science for…
More from The Little Modak - Marathi Podcast for Kids | मुलांसाठी मराठी गोष्टी All episodes →
-
S1 · E7 · 3 Oct 2026 · 10 min
Voyager: अंतराळयान पृथ्वीशी कसं बोलतं? | मुलांसाठी अंतराळ गोष्ट [TLM S01E07]
Voyager 1 आणि Voyager 2 ही दोन यानं विशाल ग्रहांजवळून एवढी दूर कशी पोहोचली आणि पृथ्वीशी संपर्क कसा ठेवतात? ५–१० वयोगटातील मुलांसाठीच्या या खऱ्या अंतराळ गोष्टीत Little Modak सोबत १९७७ मध्ये वेगवेगळ्या मार्गांनी निघालेल्या दोन व्हॉयेजर यानांचा प्रवास शोधा. Voyager 2 ने २० ऑगस्ट १९७७ रोजी आणि Voyager 1 ने ५ सप्टेंबर १९७७ रोजी उड्डाण केलं. बाहेरच्या ग्रहांची दुर्मीळ मांडणी उपयोगी कशी पडली, हालत्या ग्रहाजवळून जाताना गुरुत्व-सहाय्यामुळे यानाचा मार्ग कसा बदलला आणि जवळून मिळालेल्या पुराव्याने दूरच्या जगांबद्दलची माहिती कशी बदलली, हे सोप्या भाषेत समजून घ्या. शेवटी, एवढ्या दूरच्या यानांशी संपर्क…
-
S1 · E6 · 26 Sep 2026 · 11 min
Apollo 13: तीन अंतराळवीर सुरक्षित घरी कसे आले? | मुलांसाठी अंतराळ गोष्ट
चंद्रावर उतरण्याची योजना थांबवावी लागल्यानंतर Apollo 13 चे तीन अंतराळवीर सुरक्षित घरी कसे आले? Aquarius नावाचं यान लाइफबोट कसं बनलं आणि हवा, पाणी, वीज व परतीचा मार्ग जपण्यासाठी पृथ्वी-अंतराळातील टीमने काय केलं, ही खरी गोष्ट. चंद्रावर उतरण्याची योजना थांबवावी लागल्यानंतर Apollo 13 चे तीन अंतराळवीर सुरक्षित घरी कसे आले? ५–१० वयोगटातील मुलांसाठीच्या या खऱ्या अंतराळ गोष्टीत Little Modak सोबत Jim Lovell, Jack Swigert आणि Fred Haise यांच्या बचावमोहिमेचा मागोवा घ्या. हवा, पाणी आणि वीज जपताना Aquarius हे lunar module लाइफबोट कसं बनलं, carbon dioxide कमी करण्यासाठी न बसणाऱ्या फिल्टरचा उपाय कसा शोधला…
-
S1 · E5 · 12 Sep 2026 · 10 min
अपोलो इलेव्हन - चंद्रावर पोहोचण्याचं विशाल कोडं [S01 E05]
चंद्रावर पोहोचणे, सुरक्षितपणे उतरणे आणि अंतराळवीरांना पृथ्वीवर परत आणणे—अपोलो ११ हे एक विशाल टीम-पझल होते. वेगवेगळी यानाची मॉड्यूल्स, संगणक, मिशन कंट्रोल, जगभरातील संदेश-केंद्रे आणि काही लाख लोकांच्या मदतीने हे कोडं कसं सोडलं, ते जाणून घेऊया. अपोलो ११ हे एका नायकाचे काम नव्हते; ते अंतराळवीर, अभियंते, संगणक, मिशन कंट्रोल, संदेश-केंद्रे, उत्पादक, विद्यापीठे आणि बचाव पथकांनी मिळून सोडवलेले विशाल कोडं होते. प्रत्येक मॉड्यूलचे काम काय होते, आर्मस्ट्राँग यांनी धोकादायक उतरण्याची जागा कशी टाळली, १२०२ आणि १२०१ अलार्म असूनही संगणकाने काम कसे सुरू ठेवले आणि दल पृथ्वीवर कसे परतले, हे जाणून घेऊया.
-
S1 · E4 · 6 Sep 2026 · 8 min
लुना नाइन - चंद्रावर अलगद उतरलेलं छोटं यान [TLM S01E04]
लुना नाइनची गोष्ट ऐका—चंद्रावर यशस्वीपणे अलगद उतरलेलं पहिलं यान. वेग कमी करणारे रॉकेट, जमिनीजवळ पोहोचल्याचं ओळखणारा सेन्सर, एअरबॅग आणि उघडणाऱ्या पाकळ्यांनी या छोट्या यानाला कसं वाचवलं, आणि चंद्रावरील पहिली चित्रं पृथ्वीवर कशी पोहोचली, ते जाणून घेऊया. चंद्रावर सुरक्षित उतरण्याचं कोडं सोडवण्यासाठी लुना नाइनने एकेक पाऊल काळजीपूर्वक घेतलं. वेग कमी करणारे रॉकेट, सेन्सर, एअरबॅग आणि चार उघडणाऱ्या पाकळ्यांमुळे ते धक्का सहन करून टिकून राहिलं. त्यानंतर कॅमेऱ्याने परिसर पाहिला आणि रेडिओ संकेतांमधून पहिली चंद्र-पॅनोरमा पृथ्वीवर पोहोचली. अपयशातून शिकून मोठ्या मोहिमांसाठी तयारी कशी होते, ही मुलांसाठीची…
-
S1 · E3 · 28 Aug 2026 · 8 min
पहिले अंतराळप्रवासी - माणूस अंतराळात राहू शकेल का?
युरी गागरिन आणि व्हॅलेंटिना तेरेश्कोव्हा यांनी दाखवून दिले की योग्य प्रशिक्षण, जीवन-समर्थन आणि टीमवर्कच्या मदतीने माणूस काही काळ कक्षेत काम करून सुरक्षितपणे परत येऊ शकतो. माणसे अंतराळाचा प्रवास सहन करू शकतील का? या मुलांसाठीच्या भागात युरी गागरिन आणि व्हॅलेंटिना तेरेश्कोव्हा यांच्या व्होस्तोक मोहिमांमधून सुरुवातीचा अंतराळप्रवास कसा शक्य झाला ते पाहूया. भारहीनता, जीवन-समर्थन, प्रशिक्षण, पुनःप्रवेश आणि या सामूहिक यशामागील टीमवर्क यांचा शोध घेऊया. [युरी गागरिन मुलांसाठी, व्हॅलेंटिना तेरेश्कोव्हा मुलांसाठी, पहिला मानवी अंतराळप्रवास, व्होस्तोक १, व्होस्तोक ६, भारहीनता समजावून सांगितली, मुलांसाठी…
-
S1 · E1 · 19 Aug 2026 · 1 min
मोठ्ठे प्रश्न, भन्नाट गोष्टी [झलक]
तारे का लुकलुकतात? डायनासोर कुठे गेले? आणि आपण अंतराळात राहू शकतो का? भेटा लिटल मोदकला—निसर्ग, इतिहास, विज्ञान आणि भन्नाट शोधांच्या गोष्टी ऐकवणारा मुलांचा पॉडकास्ट. आपली पहिली ट्रिप सुरू होतेय थेट अंतराळातून!
Take it with you
The Melo app keeps playing with the screen off, works in the car and on your watch, wakes you to your station, and browses the whole catalogue offline. Free, no ads, no account.
