Podcast · Tech & Science

Vroege Vogels

by NPO Radio 1 / BNNVARA · Dutch · Tech & Science

Radioprogramma over natuur, milieu, klimaat en duurzaamheid.

New episodes: Weekly
Typical length: 2 hr 23 min
Latest: 11 Oct 2026
Language: Dutch

Latest episode

11 Oct 2026 · 2 hr 31 min

notenkrakers, natuurwetgeving, veldmuizen en jeneverbessen

Veel vogelaars vragen zich af of we dit jaar weer eens een invasie van notenkrakers krijgen. Onder bepaalde omstandigheden kunnen deze zeldzame vogels ons land namelijk massaal aandoen. Regelmatig komen ze in het nieuws: dieren die de schuld krijgen van vertraging bij bouw- of infraprojecten. Dit soort situaties kunnen echter vrij eenvoudig worden voorkomen wanneer beter rekening wordt gehouden met de natuur. Het grootste deel van de jeneverbesstruiken ging verloren tijdens de brand die afgelopen augustus bij Oostrum woedde. Hoe ziet het herstel van deze soort en de rest van het natuurgebied…

Play episodeWhatsApp Download

Earlier episodes 29 most recent

4 Oct 2026 · 2 hr 15 min
Knorgel, Dierbare taal en Palmolie
Onze taal is dieronvriendelijk, gewelddadig en niet duurzaam. Zo begint het boek Dierbare Taal, geschreven door Ingrid Visseren-Hamakers. Ruim 15 jaar gaan de libellensoorten van vennen achteruit. Voor een groot deel is dit te wijten is aan lage zuurstofgehaltes in het water. Een knorgel is een interactief muziekinstrument bedacht door kunstenaar Pinopotato om varkens extra afleiding en vermaak te bieden. Werkt het? En verder in de uitzending: palmolie uit Zuid-Papoa, gat in een Texelse dijk, mossen van Paulien Cornelisse en droogte in de bossen. De column is van Dolf Jansen. Presentatie:…
27 Sep 2026 · 2 hr 26 min
Vroege Vogels - Natuurboekenprijs 2026 - 27 sep 2026
Nog vijf titels zijn in de race voor de prijs voor het beste Natuurboekenprijs van 2026! Tijdens de extra feestelijke uitzending maken we de winnaar bekend vanaf Landgoed Oostbroek in de Bilt waar aansluitend het Vroege Vogels Festival plaats vindt. En verder in de uitzending: De publieksprijs, Neanderthalers, Street Bird Art, Utrechts landschap bijna 100 jaar, Bodemdierendagen, Paardenmosselen op de Doggersbank en de fenolijn. De columns zijn van Bibi Dumon Tak en Laura van Dolron. Presentatie Menno Bentveld.
20 Sep 2026 · 2 hr 21 min
Vroege Vogels: Nazomerse vlinders, Hack de planeet en klimaatboomers - 20 sep 2026, 07:00 - 10:00
Volgens Tim van Deursen kunnen drones, slimme camera’s en kunstmatige intelligentie (AI) de natuur helpen redden. In zijn boek ‘Hack the Planet’ laat hij zien hoe deze technologie kan worden ingezet. We spreken de schrijvers van twee genomineerde boeken voor de Natuurboekenprijs 2026. Andrea Kieskamp schreef 'In lange rok de koraalriffen op. Anna Weber-van Bosse (1852-1942)' en Dirk Hilbers en Constant Swinkels schreven 'Crossbill Natuurgids Nederland deel 1 en 2'. We spreken Kars Veling van de Vlinderstichting over de invloed van een hete, droge zomer op de nazomerse vlindergeneratie.…
13 Sep 2026 · 2 hr 25 min
Vroege Vogels: Prinsjesdag, klimaat en Europese hoornaar - 13 sep 2026, 07:00 - 10:00
Wat kunnen we van dieren leren over het vrouwenlichaam en -brein? Wetenschapsjournalist Ellemiek de Wit onderzoekt dit in haar boek 'Hormonaal als een garnaal'. Hoe bescherm je wandelaars die langs een nest van de Europese hoornaar lopen? Duizenden mensen lopen dit weekend mee in de Klimaatmars in Amsterdam. Aan de vooravond van Prinsjesdag klinkt vanuit verschillende milieubeweging een duidelijke boodschap aan het kabinet. Verder in de uitzending: Alchemistentuin in Alkmaar, Meester in het paradijs, Archief van mogelijk verlies, boomvalk en de Muggenradar. De column is van Dichtwater.…
6 Sep 2026 · 2 hr 19 min
Vroege Vogels: Nieuwe klimaatprijs, reuzenstern en de walnoot
De reuzenstern trekt in het najaar onder andere via Nederland naar Afrika. Jonge vogels leren van hun vader hoe ze naar dit overwinteringsgebied moeten vliegen. Al sinds de jaren tachtig zoekt Jaap de Vlas regelmatig bij de grond naar kleine beestjes in kwelders. Zo kreeg hij een inkijkje in dit ecosysteem langs de kust. In zijn nieuwe boek volgt tuin- en plantenkenner Romke van de Kaa het spoor van de walnoot. Achter de geribbelde noot schuilt een fascinerend verhaal van wilde bossen, oude handelsroutes en eeuwenoude culturen. Verder in de uitzending: nieuwe klimaatprijs, Miniatuurwereld,…
30 Aug 2026 · 2 hr 25 min
Vroege Vogels: Shortlist natuurboekenprijs, migrerende steltlopers en lucht-eDNA - 30 aug 2026, 07:00 - 10:00
De jury van de Natuurboekenprijs 2026 maakt de shortlist bekend tijdens de uitzending. Ze hebben de boeken van de longlist verslonden en zijn tot een top 5 gekomen. De Waddenzee is een belangrijke plek voor migrerende steltlopers. Volgens filmer Folkert Jan Hoogstra is augustus is dé maand om ze te zien. In het Reevediep wordt een pilot uitgevoerd voor biodiversiteitsonderzoek met behulp van lucht-eDNA. De methode is gebaseerd op het feit dat alle levende organismen, via huidcellen, urine of pollen, hun DNA achterlaten. Verder in de uitzending: de valse wolfspin, Drentse flora, egelopvang,…
23 Aug 2026 · 2 hr 23 min
Wantsen, klimaatminister Stientje van Veldhoven en fossiel zeereptiel
Bosbranden, droogte en extreem lage rivierwaterstanden: klimaatverandering is een bloedserieus thema. Dat ziet ook minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven, maar worden de klimaatdoelen wel gehaald? Achter namen als vuurwants, groene stinkwants en bedwants schuilt een verrassend rijke en kleurrijke wereld. We spreken we met entomoloog Berend Aukema over zijn nieuwe Veldgids Wantsen. In 2009 woedde in de Schoorlse duinen een grote brand. Om te zien hoe dit duingebied zich na deze ramp heeft herstelt gaan we op pad met boswachter Jeroen Pater van Staatsbosbeheer. Verder in…
16 Aug 2026 · 2 hr 27 min
Vroege Vogels: Natuurbranden, blauwe kiekendief en libellengids - 16 aug 2026, 07:00 - 10:00
Hittegolven, langdurige droogte en harde wind zorgden deze zomer op veel plaatsen voor extreme omstandigheden. We spreken Wageningse onderzoeker Cathelijne Stoof, gespecialiseerd in natuurbranden en Frans Schepers van Rewilding Europe. De blauwe kiekendief staat in Nederland als broedvogel op uitsterven. De laatste paartjes broeden vrijwel altijd op de Waddeneilanden, maar dit jaar werden onderzoekers verrast door een succesvol broedgeval in een graanveld op het vasteland. Gepensioneerd docent Jan Katsman heeft een nieuwe libellengids geschreven over soorten van de Benelux. Hij loopt…
9 Aug 2026 · 2 hr 31 min
Vroege Vogels: Zonsverduistering, milieucriminaliteit en drieteenstrandloper - 09 aug 2026, 07:00 - 10:00
Wat doen vogels tijdens een zonsverduistering? Onderzoekers van de RUG hebben bij vijftig vrijwilligers meetkastjes geplaatst die dag en nacht vogelgeluiden registreren. Natuurliefhebber Gert Veurink is Politiechef Oost-Nederland en Landelijk Portefeuillehouder Milieu. Ondanks dat de politie milieucriminaliteit nu volledig serieus neemt, is de pakkans nog laag. De meeste boeren moeten alle zeilen bijzetten om hun koeien groen gras te kunnen bieden. Maar boer Jan Dirk van de Voort gaat anders te werk op zijn land, en met succes. Verder in de uitzending: hoe drieteenstrandlopers prooien…
2 Aug 2026 · 2 hr 36 min
Vroege Vogels: Argusvlinder, opwarmende Noordzee en 'Door de ogen van een vogel' - 02 aug 2026, 07:00 - 10:00
Van de vroegere populatie argusvlinders is nog maar twee procent over. Om de soort in Friesland te beschermen heeft een groep vlinderliefhebbers ‘Red de argusvlinder" opgericht. Hoe ervaart een vogel de wereld? Dat is de centrale vraag in het boek ‘Door de ogen van een vogel’ van kunstenaar, schrijver en vogelkenner Achilles Cools. De Noordzee is sinds de metingen niet eerder zo warm geweest in deze tijd van het jaar. Welk proces zit hier achter en wat zijn de gevolgen voor het zeeleven? Verder in de uitzending: sepia's, vogelaar Matias 'Mattie' Fortunato Duarte, motten, vogels op de nieuwe…
26 Jul 2026 · 2 hr 10 min
Geur van Friesland, vogelapps en portret van Kees Moeliker
Bioloog Kees Moeliker combineert al jaren droge humor met scherpe kennis over de natuur. Nu hij afscheid neemt als directeur van Het Natuurhistorisch te Rotterdam gaan we met hem de diepte in. Friesland is de eerste provincie die de geur van het landschap heeft opgenomen in haar Erfgoed. Maar hoe ruikt Friesland? De lage waterstanden maken duidelijk dat we rekening moeten houden met zowel overstromingen als droogvallende rivieren. Verder in de uitzending: veschillende vogelapps, succesverhaal van de houting, natuurboeken met Alexander Reeuwijk en de natuur rondom Saba. De column is van Bibi…
19 Jul 2026 · 2 hr 11 min
Teunisbloemen, haaien en gekraagde roodstaarten
Hoe bewegen haaien en roggen zich door de Noordzee en de Oosterschelde? Om hier antwoord op te krijgen, worden ze door een team van onderzoekers en sportvissers gevangen en gezenderd. Wanneer je ’s ochtends kijkt, zie je de bloemen van de grote teunisbloem langzaam verwelken. Dat klinkt treurig, maar elke avond begint de bloei opnieuw. Goed nieuws over de allereerste doorrekening van de nieuwe stikstofplannen van het kabinet. Verder in de uitzending: gekraagde roodstaarten, tamme kastanjes, korstmossen, bergen in beweging, opvangen van jonge gierzwaluwen en flamingo Bob op Curaçao. De column…
12 Jul 2026 · 2 hr 23 min
Effect van AI, vliegende insecten en Natuurboekenprijs
Achter deze razendsnelle technologische vooruitgang van kunstmatige intelligentie schuilt een schaduwkant: de impact van AI op ons klimaat is enorm. Wageningse onderzoeker Florian Muijres ontdekte iets heel opmerkelijks over vliegende muggen. En we maken bekend welke vijftien boeken op de longlist van de Natuurboekenprijs 2026 staan. Verder in de uitzending: blauwe reigers, tiny poel op een schoolplein, dennenappels, steenuilen, Tuinvlindertelling en de natuur van Bonaire. De column is van Jelle Reumer. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
10 Jul 2026 · 45 min
Zes maanden uit het leven van een blauwe reiger
Het was het mooiste half jaar uit het gezamenlijke leven van ecoloog Atze van der Goot en verslaggever Merlijn Schneiders. Elke maand bezochten ze de blauwe reigerkolonie in het Amsterdamse Bos. Ze zagen hoe de reigerouders nesten bouwden, hoe ze hun kuikens Amerikaanse rivierkreeften voerden en hoe de jongen steeds meer op eigen poten gingen staan. Deze week gaan zij voor de laatste keer naar de kolonie. Daarom hier het hele feuilleton achter elkaar: reis met Merlijn en Atze mee langs een halfjaar blauwe reigers.
5 Jul 2026 · 2 hr 19 min
Wespennesten, grijze zeehonden en natuur in de Cariben
Wie in de tuin of onder het dak een wespennest vindt, zal misschien geneigd zijn een ongediertebestrijder bellen. Maar volgens de Wespenstichting is dat vaak helemaal niet nodig. Zeehondenonderzoeker Jessica Schop verwacht dat de groei van de populatie grijze zeehonden zal toenemen en zich nog verder naar het oosten zal uitbreiden. Op de zes Caribische eilanden van het Koninkrijk der Nederlanden gaat een indrukwekkende natuur schuil. Deze verborgen wereld wordt onthuld in de nieuwe BNNVARA-documentaireserie 'Natuur in de Cariben'. En verder: zoogdierbescherming, Kennemerduinen, zomerhommels,…
28 Jun 2026 · 2 hr 24 min
Vroege Vogels: Flamingo's, onweer en bonte vliegenvangers - 28 jun 2026, 07:00 - 10:00
Net over de grens in het Duitse Zwillbrocker Venn leeft een flamingokolonie van zo'n 80 vogels groot. Natuurfotograaf Erik Ottema volgt de kolonie al een jaar of tien en is er bijna dagelijks te vinden. In 2022 besloot Militair Jesse zich in Oekraïne in te zetten voor de vrede en vrijheid. In mei 2024 kwam hij daar om. Zijn laatste wens was om met zijn nalatenschap een stuk landbouwgrond te kopen en dat weer te laten verwilderen tot natuur. Veel jonge trekvogels leren de route van hun ouders, maar hoe zit dat bij kleine zangvogels? Nieuw onderzoek naar de bonte vliegenvanger laat zien dat…
22 Jun 2026 · 2 hr 31 min
Vroege Vogels: bruinvissen, zonnewende en marters - 21 jun 2026, 07:00 - 10:00
Waarom is de overleving van gruttokuikens in de Nederlandse weiden zo slecht? Met 160 uitgebroede gruttokuikens gaan onderzoekers dit de komende vijf jaar proberen te achterhalen. Met tienduizenden gewone bruinvissen voor onze kust en nog eens tientallen in de Oosterschelde heb je toch een grote kans een walvis te spotten. Rondom midzomer bestonden veel volksgebruiken en -verhalen gerelateerd aan planten. Sommige hebben het tot in de huidige tijd overleefd, zoals de de Sint Janstros. En verder: Marters in huis, exoten bij het Groene Huis, wasplaten, Actie Kievit, Hans Dorrestijn en verzuring…
14 Jun 2026 · 2 hr 16 min
Bijen bij forten, kwakkenkolonie en Doggersbank
De forten van de Hollandse Waterlinies blijken een ideaal leefgebied te zijn voor bijzondere bijen. Maar liefst een derde van alle Nederlandse bijensoorten zijn hier terug te vinden. In Middelburg leeft de grootste kolonie kwakken van Nederland. Mede doordat ze worden bijgevoerd is het aantal broedparen opgelopen tot zo’n vijfentwintig. Ondanks de stikstofcrisis groeien landbouw en natuur steeds dichter naar elkaar toe. Volgende week dinsdag viert Boerennatuur, de koepel van agrarische collectieven, zijn tienjarig bestaan. En verder: een proefzeildag voor herstel van de Doggersbank, de…
7 Jun 2026 · 2 hr 30 min
Vroege Vogels: Koraal, Surinaamse vogelgids en Beleef de Lente - 07 jun 2026, 07:00 - 10:00
De meeste viseitjes zijn piepklein en drijven mee op de oceaanstromen. Toch zijn juist deze kwetsbare viseitjes misschien wel de sleutel tot het herstel van koraalriffen. Normaal is vogelgids Fred Pansa in de jungle van Suriname te vinden. Maar ook voor Nederlandse natuur haalt hij zijn neus niet op. Schrijver en historicus Eva Vriend schreef vorig jaar het essay 'De Waterzoon', over vader Jac. P. en zoon Jo Thijsse. En verder: Beleef de Lente, de grote rietsigaargalvlieg, de dichter van Pampus en waterdiertjes. De column is van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag…
31 May 2026 · 2 hr 14 min
Vroege Vogels: Live vanaf de camping
Het kampeerseizoen is begonnen en de zomervakantie staat voor de deur. Daarom trekken wij eropuit om een bijzonder biotoop te verkennen: de natuur op de camping. We speuren naar insecten in het wc-hok, tellen nachtvlinders en gaan wild spotten. Ook hoor je welke dieren onder je tent leven en welke soorten met buitenlandse toeristen meereizen. Presentatie: Menno Bentveld, live vanaf de Zeeuwse camping en zorgboerderij Catharina Maria Hof in Kamperland.
24 May 2026 · 2 hr 6 min
Matkop, eikelmuis en sloten
De matkop is de laatste 30 jaar met 75% achteruit gegaan. Vogelonderzoeker Tim Langerak van adviesbureau Ecoresult doet onderzoek naar deze zeldzame mezensoort. De eikelmuis verdwijnt in een alarmerend tempo uit Europa. Zuid-Limburg geeft de strijd niet op en werkt sinds 2018 hard om het leefgebied te herstellen. Natuurfilmers Arthur de Bruin en Dick Harrewijn legden het onderwaterleven anno nu in bewegend beeld vast. Hun documentaire 'Sloot' laat zien waarom sloten zo belangrijk zijn voor de natuur in Nederland. De column is van Nikki Dekker. Presentatie: Menno Bentveld.
17 May 2026 · 2 hr 23 min
Kleine karekiet, wilde honing en natuurvolkeren
Veel natuurvolkeren zien de natuur als een complex samenhangend geheel waar je zelf ook onderdeel van bent. In die geest geven Michel Grobbe en Diederik Pomstra de opleiding 'Educational Professional Bushcraft'. Voor de inheemse bevolking in de Filipijnen kan wilde honing wel eens de sleutel zijn tot het verkrijgen van landrechten. Merlijn van Weerd doet al meer dan twintig jaar onderzoek naar het beschermen van de lokale natuur op de archipel. We sluiten het Nationaal Vogelconcert af met de kleine karekiet. De column is van Jocelyn de Kwant. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
10 May 2026 · 2 hr 12 min
Zanglijster, slijkgarnaaltjes en bultrug Timmy
Door het veranderende klimaat moeten rosse grutto's in een kortere tijd voldoende voedsel vinden om de reis naar het noorden af te maken. Ze hebben sinds kort een nieuwe voedselbron gevonden in ons waddengebied: slijkgarnaaltjes. Voor ons Nationaal Vogelconcert bezoeken we deze keer landgoed Amelisweerd ten oosten van Utrecht. Hier laat de zanglijster zich in de vroege ochtend maar al te goed horen. En verder: bultrug Timmy, kalverenstrand en het vervolg van de blauwe reigers in het Amsterdamse bos. De column is van Patrick Jansen. Presentatie: Menno Bentveld
3 May 2026 · 2 hr 13 min
Koekoek, paardenbloem en apenonderzoekers
Gedragsbioloog Patrick van Veen is gespecialiseerd in de overeenkomsten tussen sociaal gedrag van apen en mensen. Met hem bespreken we de enorme nalatenschap van apenonderzoekers die onlangs overleden zijn, zoals Desmond Morris en Jane Goodall. Voor ons Nationaal Vogelconcert bezoeken we natuurgebied de Millingerwaard waar de koekoek zich laat horen. En verder: kemphanen, campagne Erfparadijzen, Marijke Boon en kauwtjes. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld.
26 Apr 2026 · 2 hr 5 min
Eider, dierenmummies en zwaluwen
Op twee locaties zagen vogelringers rare sterfgevallen en neurologische verschijnselen bij zwaluwen. De vogels bleken veel insecticiden op hun veren te hebben. Wie aan mummies denkt, dwaalt af naar het oude Egypte. Maar voor mummiekatten, -otters en zelfs mensen kan je ook gewoon in Nederland blijven. Deel twee van het Nationaal Vogelconcert met een hoofdrol voor het geluid van de eider. En verder: biodiversiteit op het erf, het lied van Agilouz, trek van de winde en De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Jan van Poppel.
19 Apr 2026 · 2 hr 23 min
Vroege Vogels: blauwborst, pijlinktvis en Aziatische hoornaar - 19 apr 2026, 07:00 - 10:00
Ons Nationaal Vogelconcert start in de Groene Jonker waar we de blauwborst horen en alle andere zangers in het riet hun best doen. Omdat Aziatische hoornaars schadelijk voor honingbijen zijn, roepen imkers burgers op deze soort te vangen met ‘selectieve’ vallen. Hier bestaan zorgen over! Zonder vangstquotum, wordt de pijlinktvis met honderdduizenden per maand uit de Noordzee gevangen. En verder: Bioversiteit van greppellandschap, Beleef de Lente, vogels van bouwstenen en Amerikaanse rivierkreeft. Presentatie: Menno Bentveld
12 Apr 2026 · 2 hr 17 min
Vroege Vogels: Heikikkers, 750 jaar Haagse Bos en het insect van het jaar
Vijf insecten dingen mee naar de felbegeerde titel Insect van het Jaar. Wordt het de vuurzwamveervleugelkever, het boerenwormkruidbladrandluis, de zandoorworm, de grote rietsigaarvlieg of de hertenhuisvlieg? Niet alleen mannelijke vogels zingen. En koolmezen in de stad zingen steeds hogere liedjes. In het boek Vogelgeluiden ontrafeld zet gedragsbioloog Carel ten Cate de nieuwste inzichten over vogelzang en -roep op een rij. Verder een stoomcursus lentehommels, de column van Dichtwater én de eerste nachtegalen op de fenolijn. Presentatie: Menno Bentveld
5 Apr 2026 · 2 hr 24 min
Floralore, bijen, zweefvliegen en zoetwatermosselen
Het gaat slecht met bestuivende insecten in Nederland. Daarom is deze week een grootschalig landelijk onderzoek naar bijen en zweefvliegen van start gegaan. Onderzoekers proberen verdwenen zoetwatermosselen weer terug te brengen in de Nederlandse rivieren. Geertje Jansen is floralorist. Zij verzamelt oude volksgebruiken en verhalen over planten, bomen en struiken. En verder: Milieudefensie en energiecrisis, blauwe reigers in Amsterdamse bos, Usutu-virus bij merels en natuur versus landbouw. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld.
29 Mar 2026 · 2 hr 18 min
Lepelaars, mollen in dijken en laurierkers
Bij lepelaars wordt het trekgedrag niet genetisch, maar cultureel bepaald. Wouter Vansteelant doet onderzoek naar dit bijzondere gedrag. De laurierkers is een geliefde tuinplant, maar kan ook voor problemen in de natuur zorgen. Plantenkenner Baudewijn Odé vertelt over de plant die steeds vaker opduikt in kwetsbare natuurgebieden. Vormen mollen met de gangen die ze graven in dijken een bedreiging voor de veiligheid? Onderzoekers brengen molshopen en mollengangen in Zeeuwse dijken in kaart. En verder: botanische kunst, bontbekplevieren bij Beleef de Lente, een vervolg op de sleedoorn…

About Vroege Vogels

Radioprogramma over natuur, milieu, klimaat en duurzaamheid.

Vroege Vogels is a Dutch tech & science podcast from NPO Radio 1 / BNNVARA. Melo plays each episode straight from the publisher's own feed — no ads added, no account needed — and remembers where you stopped, in this browser only.

Publisher: NPO Radio 1 / BNNVARA
Language: Dutch Nederlands
Category: Tech & Science
New episodes: Weekly
Typical length: 2 hr 23 min
Latest episode: 11 Oct 2026
Feed: RSS — paste into any podcast app
Apple Podcasts: podcasts.apple.com/podcast/id1156499040

RSS feed Apple Podcasts

More Dutch tech & science

Take it with you

The Melo app keeps playing with the screen off, works in the car and on your watch, wakes you to your station, and browses the whole catalogue offline. Free, no ads, no account.