Episode notes
در این اپیزود تلاش میکنیم بفهمیم سرکوب و کشتار چگونه شکل می‌گیرد و چرا لزوماً از دل «هیولاها» بیرون نمی‌آید، بلکه اغلب توسط آدم‌های معمولی انجام می‌شود. از اطاعت و همرنگی با جمع شروع میکنیم و به عادی‌سازی خشونت، توجیه اخلاقی و بی‌حسی روانی می‌رسیم. با تکیه بر مستند «عمل کشتن» و کتاب‌های «دربارهٔ کشتن» نوشته‌ی دیو گراسمن و «آدم‌های معمولی» نوشته‌ی کریستوفر براونینگ، مسیر ساخته‌شدن سرکوب را بررسی میکنیم؛ مسیری که در آن خشونت کم‌کم به وظیفه تبدیل می‌شود. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی مدت اپیزود 65 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل مشکل دارید لطفا راههای دیگر مثل سایر…
Podcast
DOX Podcast|پادکست داکس
Peyman Bashar Doost · History · Persian
من پیمان بشردوست، سازنده‌ی پادکست مستند «داکس» هستم و در این پادکست کنجکاوی‌هایم را به تحقیق و روایت تبدیل می‌کنم. داکس مخفف «داکیومنتریز» به معنی «مستندها» است. در داکس، موضوعات متنوعی را به شکل مستند و با پژوهشی دقیق برای شما روایت می‌کنم. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more inform
More from DOX Podcast|پادکست داکس All episodes →
-
S5 · E97 · 1 Jul 2026 · 1 hr 12 min
اپیزود نود و هفتم- جاودانگی دیجیتال
اگر هوش مصنوعی بتواند از روی پیام‌ها، عکس‌ها، صدا و ردپای دیجیتال ما نسخه‌ای بسازد که بعد از مرگ همچنان حرف بزند، بخندد و حتی بگوید «دوستت دارم»، آیا واقعاً بخشی از ما زنده مانده است؟ یا فقط با توهمی پیچیده روبه‌رو هستیم؟ در این اپیزود، از داستان واقعی جاشوا باربو آغاز میکنیم؛ مردی که هشت سال بعد از مرگ نامزدش، با کمک هوش مصنوعی دوباره با او وارد گفت‌وگو شد. از آنجا، سفری را آغاز میکنیم که از حماسه گیلگمش و رؤیای جاودانگی، تا ترنس‌هیومنیسم، چت‌بات‌های سوگ، حقوق مردگان و اقتصاد چند میلیارد دلاری «زندگی پس از مرگ دیجیتال» امتداد پیدا می‌کند. آیا این فناوری می‌تواند به سوگواری کمک کند، یا فقط…
-
S5 · E96 · 17 Jun 2026 · 1 hr
اپیزود نود و ششم - کنسل کالچر
کنسل کالچر یکی از جنجالی‌ترین پدیده‌های عصر شبکه‌های اجتماعی است؛ جایی که مرز میان پاسخگویی و حذف اجتماعی گاهی مبهم می‌شود. در این اپیزود داکس، از ریشه‌های تاریخی بایکوت تا جنبش‌های جان سیاهان ارزش دارد و می تو را مرور میکنیم و سپس به نمونه‌های ایرانی، از می‌توی فارسی تا واکنش‌ها به چهره‌های عمومی، می‌پردازیم. آیا کنسل کالچر ابزاری برای عدالت مردمی است یا دادگاهی اینترنتی؟ و آیا زیاد شدن آن نشانه جامعه‌ای آگاه‌تر است یا جامعه‌ای خشمگین‌تر؟ این اپیزود تلاشی است برای فهم یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های فرهنگی زمانه ما. پژوهش و متن: پیمان بشردوست، تدوین: ساسان موسوی مدت اپیزود 60 دقیقه است. در…
-
S5 · E95 · 27 May 2026 · 1 hr 16 min
اپیزود نود و پنجم- تاب آوری
در این اپیزود پادگست داکس، تلاش کردم کمی از هیجان و دوقطبی فاصله بگیریم و بفهمیم جنگ اخیر چگونه آغاز شد، چرا جمهوری اسلامی برخلاف پیش‌بینی بسیاری فرو نپاشید، و جنگ روایت‌ها چگونه ذهن و نگاه ما را شکل می‌دهد. از اتاق وضعیت کاخ سفید و تصمیم ترامپ تا مفهوم تاب‌آوری، اقتصاد بقا، فرهنگ مقاومت و نبرد روایت‌ها؛ این اپیزود نه برای طرفداری، بلکه برای فهمیدن ساخته شده. با استفاده از تحلیل‌های ولی نصر، یرواند آبراهامیان، رابرت پیپ، مرشایمر و دیگر منابع، سعی کردیم تصویر بزرگ‌تری از جنگ، قدرت، روایت و آینده منطقه ببینیم. در این اپیزود درباره ساختار موزاییکی قدرت، اقتصاد بقا، تحریم‌خو شدن، فرهنگ مقاومت،…
-
S5 · E94 · 25 Feb 2026 · 59 min
اپیزود نود و چهارم - ترومای جمعی
در این اپیزود، به تجربه‌ی «ترومای جمعی» ؛ وضعیتی که فقط روانِ فردی را درگیر نمی‌کند، بلکه بافتِ اجتماعی، معنا، اعتماد و حتی ادراکِ زمان و بدن ما را تغییر می‌دهد. از انجماد و احساس گناه بازمانده تا استرس تروماتیکِ مستمر، از بدنِ زخمی تا سیاستِ حافظه و سوگ، تلاش میکنیم برای آنچه بر ما گذشته نامی پیدا کنیم. تمرکز این اپیزود روی ترومای ناشی از ناشی از فاجعه دی ماه خونین 1404 است. این اپیزود نسخه درمان نیست؛ یک قرارِ جمعی برای «شاهد بودن» است. برای اینکه در میانه‌ی تاریکی، از راهِ دیدن و شنیدنِ هم، به سوی همبستگی و امکانِ ترمیم حرکت کنیم. پژوهش و متن: سمانه هاشمی نژاد تدوین: ساسان موسوی طرح…
-
S5 · E93 · 23 Feb 2026 · 59 min
اپیزود نود و سوم- بحران مشروعیت
در این اپیزود، با روایت مستند «میدان» و انقلاب مصر، به یک سؤال اساسی می‌پردازیم: مشروعیت یک حکومت چیست و چرا از بین می‌رود؟ سقوط حسنی مبارک فقط سقوط یک فرد نبود، فروپاشی یک باور بود. با استفاده از ایده‌های دیوید بیتام، یورگن هابرماس و هانا آرنت بررسی میکنیم چه چیزی قدرت را مشروع می‌کند، بحران مشروعیت چگونه شکل می‌گیرد، و چرا وقتی پذیرش مردم از بین برود، حتی قدرتمندترین حکومت‌ها هم شکننده می‌شوند. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی مراجع: · مستند میدان · مشروع‌سازی قدرت، دیوید بیتام · بحران مشروعیت، یورگن هابرماس · خاستگاه‌های توتالیتاریسم، هانا آرنت مدت اپیزود 58 دقیقه است. در…
-
S5 · E91 · 7 Jan 2026 · 1 hr 9 min
اپیزود نود و یکم -اَبَر تورم
در این اپیزود سراغ یکی از آشناترین و در عین حال پیچیده‌ترین تجربه‌های اقتصادی می‌رویم: ابرتورم . از زیمبابوه و ونزوئلا، جایی که پول عملاً از کار افتاد، تا لبنان، جایی که بحران از دل بانک‌ها شروع شد، و بعد آرژانتین؛ کشوری که دهه‌هاست با تورم زندگی می‌کند، نه سقوط کرده و نه نجات پیدا کرده. در نهایت به ایران می‌رسیم؛ اقتصادی با تورم مزمن، بدون فروپاشی رسمی، اما با هزینه‌های سنگین اجتماعی. اگر می‌خواهید بفهمید ابرتورم چگونه شکل می‌گیرد، چطور مهار می‌شود، و چرا بعضی کشورها سال‌ها در منطقه‌ی خاکستری می‌مانند، این اپیزود را تا انتها گوش کنید. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی داستان…
-
S5 · E90 · 31 Dec 2025 · 1 hr 22 min
اپیزود نودم - ره‌آورد ژاپن (از میجی تا ماچا)
اگر از شنونده‌های قدیمی داکس باشید، حتماً می‌دانید که ژاپن بارها و بارها سوژه‌ی کنجکاوی من بوده؛ چند ماه پیش این شانس را داشتم که به ژاپن سفر کنم و از نزدیک با فرهنگ، تاریخ و زندگی روزمره‌ی مردم این کشور آشنا شوم. حاصل این تجربه، چند ویدئو در کانال یوتیوب داکس بود. بنا به درخواستهای شنوندگان فایل صوتی چند ویدئوی مرتبط با ژاپن را به شکل یک اپیزود ویژه‌ی پادکست منتشر میکنیم. در این اپیزود، ابتدا به اصلاحات امپراتور میجی می‌پردازم؛ اصلاحاتی که مسیر تاریخ ژاپن را برای همیشه تغییر داد. بعد از آن، درباره‌ی اکسپو یا نمایشگاه‌های بین‌المللی و نقش آن‌ها در نمایش پیشرفت کشورها صحبت می‌کنم؛ در ادامه،…
-
S5 · E89 · 17 Dec 2025 · 1 hr 8 min
اپیزود هشتاد و نهم- حافظه تاریخی
دراین اپیزود پادکست داکس به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم اجتماعی، یعنی «حافظهٔ تاریخی» می‌پردازیم. حافظهٔ تاریخی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ چرا برخی جوامع مانند نروژ و آلمان با فعال کردن این حافظه در برابر تهدیدهای دموکراتیک مقاومت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر گذشته را به حال خود رها می‌کنند؟ این اپیزود، که ستون اصلی آن بر اساس کتاب جذاب مموری لندز یا سرزمینهای حافظه محور نوشتهٔ شارون مک‌دونالد شکل گرفته، فراتر از روایت‌های مرسوم تاریخ است. از سیاست‌های حافظه‌سازی اتحادیه اروپا تا بازتعریف شکست‌های ملی به قهرمانی، مانند داستان کوترا در یونان. خواهیم دید که چگونه خاطرات فردی و جمعی از طریق فرآیند…
-
S5 · E88 · 3 Dec 2025 · 1 hr 12 min
اپیزود هشتاد و هشتم- سودان، شطرنج طلا و ژئوپلیتیک
این اپیزود داستان سقوط انقلاب ۲۰۱۹ سودان است؛ انقلابی که با چهره‌ای از امید آغاز شد، اما به سرعت توسط دو ژنرال عالیرتبه سودان دزدیده شد. بعدها این دو ژنرال برای رسیدن به قدرت مطلق، با هم وارد جنگ شدند و سودان را به آتش کشیده‌اند. این جنگ، دیگر صرفاً یک درگیری داخلی نیست، بلکه یک «جنگ نیابتی تمام‌عیار» است که با سوخت طلای دارفور تغذیه می‌شود. طلایی که سر از بازارهای دوبی در می أورد. قدرت‌های منطقه‌ای از جمله امارات متحده عربی، مصر، ترکیه و ایران مهره‌های این بازی شطرنج خونین هستند. نتیجه، «بزرگ‌ترین بحران انسانی حال حاضر جهان» است: بیش از ۱۲ میلیون آواره، گرسنگی سیستماتیک به‌عنوان یک سلاح…
-
S5 · E87 · 19 Nov 2025 · 1 hr 4 min
اپیزود هشتاد و هفتم- کیش شخصیت
چگونه یک انسان معمولی، از جنس گوشت و استخوان، به نمادی مقدس تبدیل می‌شود؟ این تجربه ای است که تاریخ به ما یاد داده : از هیتلر در آلمان نازی گرفته تا صدام در عراق، از استالین در شوروی تا مائو در چین، و حتی در دوران معاصر در کره شمالی و ترکمنستان. از مراسم‌های پرشکوه نورنبرگ تا عصر دیجیتالی، کیش شخصیت همچنان در جوامع حضور دارد. . در این اپیزود می‌شنوید چگونه یک انسان عادی در سیستم کیش شحصیت به موجودی ماورایی تبدیل می‌شود نقش کنترل کلمات و زبان در تقدیس یک فرد چگونه معماری، تصویر و نماد می‌تواند حضور یک رهبر را تداوم بخشد حتی در غیاب او چرا مردم علیرغم ترس و سرکوب، خود را وابسته به رهبران…
Take it with you
The Melo app keeps playing with the screen off, works in the car and on your watch, wakes you to your station, and browses the whole catalogue offline. Free, no ads, no account.
