اپیزود هشتاد و هشتم- سودان، شطرنج طلا و ژئوپلیتیک

More from DOX Podcast|پادکست داکس All episodes →

1. 

   S5 · E93 · 23 Feb 2026 · 59 min

   اپیزود نود و سوم- بحران مشروعیت

   در این اپیزود، با روایت مستند «میدان» و انقلاب مصر، به یک سؤال اساسی می‌پردازیم: مشروعیت یک حکومت چیست و چرا از بین می‌رود؟ سقوط حسنی مبارک فقط سقوط یک فرد نبود، فروپاشی یک باور بود. با استفاده از ایده‌های دیوید بیتام، یورگن هابرماس و هانا آرنت بررسی می‌کنیم چه چیزی قدرت را مشروع می‌کند، بحران مشروعیت چگونه شکل می‌گیرد، و چرا وقتی پذیرش مردم از بین برود، حتی قدرتمندترین حکومت‌ها هم شکننده می‌شوند. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی مراجع: · مستند میدان · مشروع‌سازی قدرت، دیوید بیتام · بحران مشروعیت، یورگن هابرماس · خاستگاه‌های توتالیتاریسم، هانا آرنت مدت اپیزود 58 دقیقه است. در…

2. 

   S5 · E92 · 11 Feb 2026 · 1 hr 6 min

   اپیزود نود و دوم - سرکوب

   در این اپیزود تلاش می‌کنیم بفهمیم سرکوب و کشتار چگونه شکل می‌گیرد و چرا لزوماً از دل «هیولاها» بیرون نمی‌آید، بلکه اغلب توسط آدم‌های معمولی انجام می‌شود. از اطاعت و همرنگی با جمع شروع می‌کنیم و به عادی‌سازی خشونت، توجیه اخلاقی و بی‌حسی روانی می‌رسیم. با تکیه بر مستند «عمل کشتن» و کتاب‌های «دربارهٔ کشتن» نوشته‌ی دیو گراسمن و «آدم‌های معمولی» نوشته‌ی کریستوفر براونینگ، مسیر ساخته‌شدن سرکوب را بررسی می‌کنیم؛ مسیری که در آن خشونت کم‌کم به وظیفه تبدیل می‌شود. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی مدت اپیزود 65 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل مشکل دارید لطفا راههای دیگر مثل سایر…

3. 

   S5 · E91 · 7 Jan 2026 · 1 hr 9 min

   اپیزود نود و یکم -اَبَر تورم

   در این اپیزود سراغ یکی از آشناترین و در عین حال پیچیده‌ترین تجربه‌های اقتصادی می‌رویم: ابرتورم . از زیمبابوه و ونزوئلا، جایی که پول عملاً از کار افتاد، تا لبنان، جایی که بحران از دل بانک‌ها شروع شد، و بعد آرژانتین؛ کشوری که دهه‌هاست با تورم زندگی می‌کند، نه سقوط کرده و نه نجات پیدا کرده. در نهایت به ایران می‌رسیم؛ اقتصادی با تورم مزمن، بدون فروپاشی رسمی، اما با هزینه‌های سنگین اجتماعی. اگر می‌خواهید بفهمید ابرتورم چگونه شکل می‌گیرد، چطور مهار می‌شود، و چرا بعضی کشورها سال‌ها در منطقه‌ی خاکستری می‌مانند، این اپیزود را تا انتها گوش کنید. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی داستان…

4. 

   S5 · E90 · 31 Dec 2025 · 1 hr 22 min

   اپیزود نودم - ره‌آورد ژاپن (از میجی تا ماچا)

   اگر از شنونده‌های قدیمی داکس باشید، حتماً می‌دانید که ژاپن بارها و بارها سوژه‌ی کنجکاوی من بوده؛ چند ماه پیش این شانس را داشتم که به ژاپن سفر کنم و از نزدیک با فرهنگ، تاریخ و زندگی روزمره‌ی مردم این کشور آشنا شوم. حاصل این تجربه، چند ویدئو در کانال یوتیوب داکس بود. بنا به درخواستهای شنوندگان فایل صوتی چند ویدئوی مرتبط با ژاپن را به شکل یک اپیزود ویژه‌ی پادکست منتشر میکنیم. در این اپیزود، ابتدا به اصلاحات امپراتور میجی می‌پردازم؛ اصلاحاتی که مسیر تاریخ ژاپن را برای همیشه تغییر داد. بعد از آن، درباره‌ی اکسپو یا نمایشگاه‌های بین‌المللی و نقش آن‌ها در نمایش پیشرفت کشورها صحبت می‌کنم؛ در ادامه،…

5. 

   S5 · E89 · 17 Dec 2025 · 1 hr 8 min

   اپیزود هشتاد و نهم- حافظه تاریخی

   دراین اپیزود پادکست داکس به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم اجتماعی، یعنی «حافظهٔ تاریخی» می‌پردازیم. حافظهٔ تاریخی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ چرا برخی جوامع مانند نروژ و آلمان با فعال کردن این حافظه در برابر تهدیدهای دموکراتیک مقاومت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر گذشته را به حال خود رها می‌کنند؟ این اپیزود، که ستون اصلی آن بر اساس کتاب جذاب مموری لندز یا سرزمینهای حافظه محور نوشتهٔ شارون مک‌دونالد شکل گرفته، فراتر از روایت‌های مرسوم تاریخ است. از سیاست‌های حافظه‌سازی اتحادیه اروپا تا بازتعریف شکست‌های ملی به قهرمانی، مانند داستان کوترا در یونان. خواهیم دید که چگونه خاطرات فردی و جمعی از طریق فرآیند…

6. 

   S5 · E87 · 19 Nov 2025 · 1 hr 4 min

   اپیزود هشتاد و هفتم- کیش شخصیت

   چگونه یک انسان معمولی، از جنس گوشت و استخوان، به نمادی مقدس تبدیل می‌شود؟ این تجربه ای است که تاریخ به ما یاد داده : از هیتلر در آلمان نازی گرفته تا صدام در عراق، از استالین در شوروی تا مائو در چین، و حتی در دوران معاصر در کره شمالی و ترکمنستان. از مراسم‌های پرشکوه نورنبرگ تا عصر دیجیتالی، کیش شخصیت همچنان در جوامع حضور دارد. . در این اپیزود می‌شنوید چگونه یک انسان عادی در سیستم کیش شحصیت به موجودی ماورایی تبدیل می‌شود نقش کنترل کلمات و زبان در تقدیس یک فرد چگونه معماری، تصویر و نماد می‌تواند حضور یک رهبر را تداوم بخشد حتی در غیاب او چرا مردم علیرغم ترس و سرکوب، خود را وابسته به رهبران…

7. 

   S5 · E86 · 29 Oct 2025 · 1 hr 10 min

   اپیزود هشتاد و ششم- جادو و خرافه

   اعتقاد به جادو و خرافه تنها برای افراد کم‌سواد نیست. در این اپیزودمیبینیم چگونه باورهای خرافی از دوران باستان تا امروز در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده‌اند. از ایران باستان و دین زرتشتی، گذر از تأثیرات مغول و اسلام، دوره‌های صفوی و قاجار، تا رسیدن به عصر دیجیتال، جادو و طلسم همواره جزئی از زندگی ایرانیان بوده است. اما چرا حتی افراد تحصیل‌کرده و ورزشکاران حرفه‌ای هنوز به خرافات متوسل می‌شوند؟ در این اپیزود درباره جداول سعد و نحس، چشم‌زخم، طلسم‌ها، نقش زنان در گسترش خرافات، تأثیر شبکه‌های اجتماعی، و دلایل عمیق تداوم این باورها صحبت می‌کنیم. در این اپیزود میشنوید: چگونه خرافات در تاریخ ایران شکل…

8. 

   S5 · E85 · 8 Oct 2025 · 1 hr 3 min

   اپیزود هشتاد و پنجم- تئوری توطئه

   چرا وقتی یک اتفاق بزرگ می‌افتد، اولین واکنش‌مان این است که بگوییم "یه کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است"؟ چرا باور به تئوری‌های توطئه در ایران این‌قدر رایج است؟ و مهم‌تر از همه، چطور می‌توانیم بین بدبینی سالم و پارانویای مخرب تفاوت بگذاریم؟ در این اپیزود، سفری سه‌مرحله‌ای داریم: از درون ذهن خودمان شروع می‌کنیم و می‌بینیم چه ساز‌وکارهای روانشناختی ما را مستعد باور به توطئه می‌کند. سپس به جامعه می‌رویم و نقش بی‌اعتمادی تاریخی، قطبی‌شدن سیاسی و اینترنت را بررسی می‌کنیم. و در نهایت، به‌طور خاص روی ایران تمرکز می‌کنیم و ابزارهای عملی برای تفکر انتقادی ارائه می‌دهیم. پژوهش و متن: سیده سمانه هاشمی نژاد و…

9. 

   S5 · E84 · 17 Sep 2025 · 1 hr 2 min

   اپیزود هشتاد و چهارم- کوبا :انقلاب، انزوا، بقا

   کوبایی که روزگاری رتبه نهم سرانه تولید ناخالص ملی را در اختیار داشت، چطور به یکی از فقیرترین کشورها تبدیل شد؟ در این اپیزود سفری می‌کنیم از هاوانای پرزرق‌وبرق دهه ۱۹۵۰ تا کوبای امروز با صف‌های طولانی و کمبود مواد غذایی. داستان فیدل کاسترو و انقلابی که قرار بود آزادی بیاورد اما کشور را به سوی کمونیسم و انزوا کشاند. چگونه تحریم‌های آمریکا، وابستگی به شوروی و سیاست‌های اقتصادی اشتباه، سرنوشت یک ملت را رقم زد.از کوبا چه درسهایی میگیریم؟ کوبا چه شباهتهایی به ایران دارد؟. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تماشای ویدئوی حنگ دوزاده روزه مدت اپیزود 62 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل…

10. 

    S5 · E83 · 3 Sep 2025 · 55 min

    اپیزود هشتاد و سوم - خانه عقل کجاست؟

    آیا تا به حال فکر کرده‌اید که کجای بدن‌تان در حال فکر کردن است؟ جواب امروزی ما واضح است: مغز. اما آیا می‌دانستید که تا ۴۰۰ سال پیش، باهوش‌ترین انسان‌های دنیا مطمئن بودند که با قلب‌شان فکر می‌کنند؟ در این اپیزود، داستان شگفت‌انگیز تغییر درک بشر از مرکز تفکر را بررسی می‌کنیم - از دوران سلطنت دو هزار ساله قلب تا عصر مدرن مغز‌محوری، و حتی نظریات جنجالی جدید که ممکن است همه چیز را دوباره تغییر دهند. با تشکر از اسپانسر این اپیزود : .ویپاد، ترابانک پاسارگاد پژوهش و متن: زهرا صابری، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تماشای ویدئوی عملیلت فریب مدت اپیزود 59 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل مشکل…