Episode notes
در این اپیزود به بررسی پنج نمونه کلاسیک از عملیات فریب در تاریخ معاصر میپردازیم. از الحاق کریمه توسط "مردان سبز کوچک" روسیه در ۲۰۱۴ و انکار مسکو تا حادثه ساختگی موکدن که بهانه اشغال منچوری توسط ژاپن شد. همچنین ماجرای گلایویتس که نازیها برای توجیه حمله به لهستان و شروع جنگ جهانی دوم ساختند، پرونده سپتامبر و ادعای ۴۵ دقیقهای تونی بلر برای توجیه جنگ عراق، و مداخله پنهانی چین در جنگ کره تحت عنوان "ارتش داوطلبان خلق". نگاهی به اینکه چگونه فریب و دروغ مسیر تاریخ را تغییر داده است. پژوهش و متن : محمدرضا ایزدپناه، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تصویر پوستر: مردان سبز کوچک، نیروهای روسی برای…
Podcast
DOX Podcast|پادکست داکس
Peyman Bashar Doost · History · Persian
من پیمان بشردوست، سازندهی پادکست مستند «داکس» هستم و در این پادکست کنجکاویهایم را به تحقیق و روایت تبدیل میکنم. داکس مخفف «داکیومنتریز» به معنی «مستندها» است. در داکس، موضوعات متنوعی را به شکل مستند و با پژوهشی دقیق برای شما روایت میکنم. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more inform
More from DOX Podcast|پادکست داکس All episodes →
-
S5 · E85 · 8 Oct 2025 · 1 hr 3 min
اپیزود هشتاد و پنجم- تئوری توطئه
چرا وقتی یک اتفاق بزرگ میافتد، اولین واکنشمان این است که بگوییم "یه کاسهای زیر نیمکاسه است"؟ چرا باور به تئوریهای توطئه در ایران اینقدر رایج است؟ و مهمتر از همه، چطور میتوانیم بین بدبینی سالم و پارانویای مخرب تفاوت بگذاریم؟ در این اپیزود، سفری سهمرحلهای داریم: از درون ذهن خودمان شروع میکنیم و میبینیم چه سازوکارهای روانشناختی ما را مستعد باور به توطئه میکند. سپس به جامعه میرویم و نقش بیاعتمادی تاریخی، قطبیشدن سیاسی و اینترنت را بررسی میکنیم. و در نهایت، بهطور خاص روی ایران تمرکز میکنیم و ابزارهای عملی برای تفکر انتقادی ارائه میدهیم. پژوهش و متن: سیده سمانه هاشمی نژاد و…
-
S5 · E84 · 17 Sep 2025 · 1 hr 2 min
اپیزود هشتاد و چهارم- کوبا :انقلاب، انزوا، بقا
کوبایی که روزگاری رتبه نهم سرانه تولید ناخالص ملی را در اختیار داشت، چطور به یکی از فقیرترین کشورها تبدیل شد؟ در این اپیزود سفری میکنیم از هاوانای پرزرقوبرق دهه ۱۹۵۰ تا کوبای امروز با صفهای طولانی و کمبود مواد غذایی. داستان فیدل کاسترو و انقلابی که قرار بود آزادی بیاورد اما کشور را به سوی کمونیسم و انزوا کشاند. چگونه تحریمهای آمریکا، وابستگی به شوروی و سیاستهای اقتصادی اشتباه، سرنوشت یک ملت را رقم زد.از کوبا چه درسهایی میگیریم؟ کوبا چه شباهتهایی به ایران دارد؟. پژوهش و متن: پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تماشای ویدئوی حنگ دوزاده روزه مدت اپیزود 62 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل…
-
S5 · E83 · 3 Sep 2025 · 55 min
اپیزود هشتاد و سوم - خانه عقل کجاست؟
آیا تا به حال فکر کردهاید که کجای بدنتان در حال فکر کردن است؟ جواب امروزی ما واضح است: مغز. اما آیا میدانستید که تا ۴۰۰ سال پیش، باهوشترین انسانهای دنیا مطمئن بودند که با قلبشان فکر میکنند؟ در این اپیزود، داستان شگفتانگیز تغییر درک بشر از مرکز تفکر را بررسی میکنیم - از دوران سلطنت دو هزار ساله قلب تا عصر مدرن مغزمحوری، و حتی نظریات جنجالی جدید که ممکن است همه چیز را دوباره تغییر دهند. با تشکر از اسپانسر این اپیزود : .ویپاد، ترابانک پاسارگاد پژوهش و متن: زهرا صابری، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تماشای ویدئوی عملیلت فریب مدت اپیزود 59 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل مشکل…
-
S5 · E82 · 20 Aug 2025 · 1 hr 5 min
اپیزود هشتاد و دوم - جنگ دوازده روزه، تغییر چهره خاور میانه
جنگ ایران و اسرائیل که فکر میکردیم هیچوقت اتفاق نمیافتد، اتفاق افتاد و تبدیل شد به یکی از تروماهای جمعی ما ایرانیان. در این اپیزود با الهام گرفتن از مستند جدید فرانتلاین، سعی کردم لنز دوربینم را باز کنم - یا به اصطلاح زوم اوت کنم - و ببینم در نیم قرن گذشته چه اتفاقاتی افتاده که عاقبت کار به اینجا رسیده. از روابط ایران و اسرائیل در دوران شاه تا شکلگیری محور مقاومت، از ماجرای برنامه هستهای تا حمله ۷ اکتبر و جنگ اخیر. این یک مناقشه بسیار پیچیده است و حتماً در این بررسی موضوعات زیادی از قلم میافتد، اما امیدوارم این اپیزود کمک کند تا روند کلی تنش بین اسرائیل و ایران را بهتر درک کنیم و بفهمیم…
-
S5 · E81 · 6 Aug 2025 · 1 hr 8 min
اپیزود هشتاد و یکم - پرونده کارواش
این اپیزود پادکست داکس داستان یکی از بزرگترین رسواییهای فساد تاریخ را روایت میکند. عملیات کارواش که از یک پمپ بنزین ساده در برازیلیا آغاز شد، به افشای شبکهای از فساد میلیاردی در شرکت نفتی پتروبراس انجامید. این تحقیقات که توسط قاضی سرجیو مورو هدایت میشد، منجر به زندانی شدن صدها مقام بلندپایه از جمله رئیسجمهور محبوب لولا داسیلوا شد. اما بعدها مشخص شد که خود این عملیات نیز دارای انگیزههای سیاسی بوده و به تغییر مسیر سیاست برزیل کمک کرده است. پوستر: لولا داسیلوا در راست، قاضی مورو در سمت چپ پژوهش و متن : سمانه هاشمی نژاد، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تشکر از اسپانسر این اپیزود، هنرستان…
-
S4 · E79 · 7 Jul 2025 · 1 hr 24 min
اپیزود هفتاد و نهم - تسلیم بی قید و شرط
داستان تسلیم بی قید و شرط ژاپن در جنگ جهانی دوم؛ از انقلاب میجی ۱۸۶۸ و تبدیل کشوری منزوی به امپراتوری مهاجم تا بمبهای اتمی هیروشیما و ناگازاکی. پشت صحنه تصمیمات سرنوشتساز در کاخ امپراتور، جلسات محرمانه شورای عالی جنگ، و نقش امپراتور هیروهیتو در شکستن سکوت قرنها. چگونه کشوری که تسلیم در فرهنگش تعریف نشده بود و سربازانش حملات انتحاری انجام میدادند، مجبور به تسلیم بیقید و شرط شد؟ پژوهش و متن : پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تصویر پوستر: عکس معررف امپراتور و ژنرال مگ آرتور تماشای ویدئوی اردوگاه بیگانگان ن لینکهای حمایت مالی از پادکست داکس: حامی باش و پی پل وبسایت پادکست داکس کانال یوتیوب…
-
S4 · E78 · 4 Jun 2025 · 1 hr 10 min
اپیزود هفتاد و هشتم - میسیونرها و ایران مدرن
داستان شگفتانگیز مبلغان مسیحی که از قرن هفتم تا دوره رضاشاه به ایران آمدند. آنها برای تبلیغ مسیحیت آمده بودند اما بدون قصد، اولین مدارس مدرن، بیمارستانها و آموزش زنان را در ایران بنیان گذاشتند. از دوره مغول و شاه عباس تا کالج البرز و هاوارد باسکرویل شهید مشروطه. چگونه میسیونرهای آمریکایی و اروپایی به کاتالیزور تحولات بزرگ ایران تبدیل شدند؟ پارادوکسی جالب: شکست در تبلیغ، موفقیت در مدرنیزه کردن ایران. پژوهش و متن : فریما دستیار، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تصویر پوستر: کالج امریکایی تهران، سال 1929 دکتر ساموئل جردن در میانه تصویر . تماشای ویدئوی میسیونری در ایران مقاله عاقبت ملکه کتوان…
-
S4 · E77 · 21 May 2025 · 1 hr 4 min
اپیزود هفتاد و هفتم - «نورودایورسیتی» یا تنوع عصبی
در این اپیزود، مفهوم "نورو دایورسیتی" یا تنوع عصبی را بررسی میکنم و توضیح میدهم که از نظر فعالان نورودایورسیتی، تفاوتهای مغزی مانند اوتیسم، ای دی اچ دی و دیسلکسیا نه نقص، بلکه بخشی از تنوع طبیعی انسانها هستند. با روایت داستان افراد موفقی مثل هنری کاوندیش و داوینچی، این اپیزود نشان میدهد چگونه جامعه باید این تفاوتها را بپذیرد و به جای تلاش برای "نرمال" کردن افراد، محیط را برای آنها مناسبسازی کند. پیام اصلی: پذیرش تنوع عصبی نه تنها انسانی است، بلکه به پیشرفت جامعه کمک میکند. با تشکر از اسپانسر این اپیزود، ویپاد، ترابانک پاسارگاد پژوهش و متن : زهرا صابری، پیمان بشردوست تدوین: ساسان…
-
S4 · E76 · 7 May 2025 · 42 min
اپیزود هفتاد و ششم-مذاکرات جمهوری اسلامی و ایالات متحده
این اپیزود ویژه به دوگانه مذاکره و جنگ بین ایران و آمریکا میپردازد و دو بخش مهم را پوشش میدهد: بخش اول : تاریخچه مذاکرات ایران و آمریکا از مذاکرات بحران گروگانگیری تا گفتگوهای اخیر، شامل ماجرای مکفارلین، همکاری پس از 11 سپتامبر، مذاکرات عراق، برجام و تحولات کنونی. بخش دوم : معرفی پایگاه نظامی دیهگو گارسیا در اقیانوس هند، اهمیت استراتژیک آن برای آمریکا و نقش احتمالیاش در تحرکات نظامی علیه ایران. این اپیزود، فایل صوتی دو ویدیوی کانال یوتیوب مستند داکس است که به درخواست مخاطبان به صورت پادکست منتشر شده است. پژوهش و متن : پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی لینک تماشای ویدئوی پشت پردههای…
-
S4 · E75 · 30 Apr 2025 · 1 hr 21 min
اپیزود هفتاد و پنجم - روز ملی خلیج فارس، نبرد برای هرمز
در این اپیزود، سفری تاریخی به قلب یکی از استراتژیکترین آبراههای جهان، خلیج فارس و تنگه هرمز، خواهیم داشت. این اپیزود به مناسبت دهم اردیبهشت، روز ملی خلیج فارس منتشر میشود - روزی که یادآور بازپسگیری تنگه هرمز و پایان دادن به سلطه استعماری در این منطقه استراتژیک است. در این اپیزود از حضور چینیها در هرمز و گزارشهای دریاسالار ژن خی تا ماجرای تسلط پرتغالیها بر این منطقه استراتژیک خواهیم گفت. داستان شگفتانگیز امامقلیخان، سردار ایرانی-گرجی دوره صفوی را خواهیم شنید که چگونه توانست پس از ۱۱۵ سال اشغال، هرمز را از چنگ پرتغالیها آزاد کند. با تشکر از اسپانسر این اپیزود، ویپاد، ترابانک پاسارگاد…
