اپیزود هشتاد و چهارم- کوبا :انقلاب، انزوا، بقا

More from DOX Podcast|پادکست داکس All episodes →

1. 

   S5 · E89 · 17 Dec 2025 · 1 hr 8 min

   اپیزود هشتاد و نهم- حافظه تاریخی

   دراین اپیزود پادکست داکس به یکی از عمیق‌ترین مفاهیم اجتماعی، یعنی «حافظهٔ تاریخی» می‌پردازیم. حافظهٔ تاریخی چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟ چرا برخی جوامع مانند نروژ و آلمان با فعال کردن این حافظه در برابر تهدیدهای دموکراتیک مقاومت می‌کنند، در حالی که برخی دیگر گذشته را به حال خود رها می‌کنند؟ این اپیزود، که ستون اصلی آن بر اساس کتاب جذاب مموری لندز یا سرزمینهای حافظه محور نوشتهٔ شارون مک‌دونالد شکل گرفته، فراتر از روایت‌های مرسوم تاریخ است. از سیاست‌های حافظه‌سازی اتحادیه اروپا تا بازتعریف شکست‌های ملی به قهرمانی، مانند داستان کوترا در یونان. خواهیم دید که چگونه خاطرات فردی و جمعی از طریق فرآیند…

2. 

   S5 · E88 · 3 Dec 2025 · 1 hr 12 min

   اپیزود هشتاد و هشتم- سودان، شطرنج طلا و ژئوپلیتیک

   این اپیزود داستان سقوط انقلاب ۲۰۱۹ سودان است؛ انقلابی که با چهره‌ای از امید آغاز شد، اما به سرعت توسط دو ژنرال عالیرتبه سودان دزدیده شد. بعدها این دو ژنرال برای رسیدن به قدرت مطلق، با هم وارد جنگ شدند و سودان را به آتش کشیده‌اند. این جنگ، دیگر صرفاً یک درگیری داخلی نیست، بلکه یک «جنگ نیابتی تمام‌عیار» است که با سوخت طلای دارفور تغذیه می‌شود. طلایی که سر از بازارهای دوبی در می أورد. قدرت‌های منطقه‌ای از جمله امارات متحده عربی، مصر، ترکیه و ایران مهره‌های این بازی شطرنج خونین هستند. نتیجه، «بزرگ‌ترین بحران انسانی حال حاضر جهان» است: بیش از ۱۲ میلیون آواره، گرسنگی سیستماتیک به‌عنوان یک سلاح…

3. 

   S5 · E87 · 19 Nov 2025 · 1 hr 4 min

   اپیزود هشتاد و هفتم- کیش شخصیت

   چگونه یک انسان معمولی، از جنس گوشت و استخوان، به نمادی مقدس تبدیل می‌شود؟ این تجربه ای است که تاریخ به ما یاد داده : از هیتلر در آلمان نازی گرفته تا صدام در عراق، از استالین در شوروی تا مائو در چین، و حتی در دوران معاصر در کره شمالی و ترکمنستان. از مراسم‌های پرشکوه نورنبرگ تا عصر دیجیتالی، کیش شخصیت همچنان در جوامع حضور دارد. . در این اپیزود می‌شنوید چگونه یک انسان عادی در سیستم کیش شحصیت به موجودی ماورایی تبدیل می‌شود نقش کنترل کلمات و زبان در تقدیس یک فرد چگونه معماری، تصویر و نماد می‌تواند حضور یک رهبر را تداوم بخشد حتی در غیاب او چرا مردم علیرغم ترس و سرکوب، خود را وابسته به رهبران…

4. 

   S5 · E86 · 29 Oct 2025 · 1 hr 10 min

   اپیزود هشتاد و ششم- جادو و خرافه

   اعتقاد به جادو و خرافه تنها برای افراد کم‌سواد نیست. در این اپیزودمیبینیم چگونه باورهای خرافی از دوران باستان تا امروز در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده‌اند. از ایران باستان و دین زرتشتی، گذر از تأثیرات مغول و اسلام، دوره‌های صفوی و قاجار، تا رسیدن به عصر دیجیتال، جادو و طلسم همواره جزئی از زندگی ایرانیان بوده است. اما چرا حتی افراد تحصیل‌کرده و ورزشکاران حرفه‌ای هنوز به خرافات متوسل می‌شوند؟ در این اپیزود درباره جداول سعد و نحس، چشم‌زخم، طلسم‌ها، نقش زنان در گسترش خرافات، تأثیر شبکه‌های اجتماعی، و دلایل عمیق تداوم این باورها صحبت می‌کنیم. در این اپیزود میشنوید: چگونه خرافات در تاریخ ایران شکل…

5. 

   S5 · E85 · 8 Oct 2025 · 1 hr 3 min

   اپیزود هشتاد و پنجم- تئوری توطئه

   چرا وقتی یک اتفاق بزرگ می‌افتد، اولین واکنش‌مان این است که بگوییم "یه کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است"؟ چرا باور به تئوری‌های توطئه در ایران این‌قدر رایج است؟ و مهم‌تر از همه، چطور می‌توانیم بین بدبینی سالم و پارانویای مخرب تفاوت بگذاریم؟ در این اپیزود، سفری سه‌مرحله‌ای داریم: از درون ذهن خودمان شروع می‌کنیم و می‌بینیم چه ساز‌وکارهای روانشناختی ما را مستعد باور به توطئه می‌کند. سپس به جامعه می‌رویم و نقش بی‌اعتمادی تاریخی، قطبی‌شدن سیاسی و اینترنت را بررسی می‌کنیم. و در نهایت، به‌طور خاص روی ایران تمرکز می‌کنیم و ابزارهای عملی برای تفکر انتقادی ارائه می‌دهیم. پژوهش و متن: سیده سمانه هاشمی نژاد و…

6. 

   S5 · E83 · 3 Sep 2025 · 55 min

   اپیزود هشتاد و سوم - خانه عقل کجاست؟

   آیا تا به حال فکر کرده‌اید که کجای بدن‌تان در حال فکر کردن است؟ جواب امروزی ما واضح است: مغز. اما آیا می‌دانستید که تا ۴۰۰ سال پیش، باهوش‌ترین انسان‌های دنیا مطمئن بودند که با قلب‌شان فکر می‌کنند؟ در این اپیزود، داستان شگفت‌انگیز تغییر درک بشر از مرکز تفکر را بررسی می‌کنیم - از دوران سلطنت دو هزار ساله قلب تا عصر مدرن مغز‌محوری، و حتی نظریات جنجالی جدید که ممکن است همه چیز را دوباره تغییر دهند. با تشکر از اسپانسر این اپیزود : .ویپاد، ترابانک پاسارگاد پژوهش و متن: زهرا صابری، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تماشای ویدئوی عملیلت فریب مدت اپیزود 59 دقیقه است. در صورتیکه در دانلود کامل مشکل…

7. 

   S5 · E82 · 20 Aug 2025 · 1 hr 5 min

   اپیزود هشتاد و دوم - جنگ دوازده روزه، تغییر چهره خاور میانه

   جنگ ایران و اسرائیل که فکر می‌کردیم هیچوقت اتفاق نمی‌افتد، اتفاق افتاد و تبدیل شد به یکی از تروماهای جمعی ما ایرانیان. در این اپیزود با الهام گرفتن از مستند جدید فرانتلاین، سعی کردم لنز دوربینم را باز کنم - یا به اصطلاح زوم اوت کنم - و ببینم در نیم قرن گذشته چه اتفاقاتی افتاده که عاقبت کار به اینجا رسیده. از روابط ایران و اسرائیل در دوران شاه تا شکل‌گیری محور مقاومت، از ماجرای برنامه هسته‌ای تا حمله ۷ اکتبر و جنگ اخیر. این یک مناقشه بسیار پیچیده است و حتماً در این بررسی موضوعات زیادی از قلم می‌افتد، اما امیدوارم این اپیزود کمک کند تا روند کلی تنش بین اسرائیل و ایران را بهتر درک کنیم و بفهمیم…

8. 

   S5 · E81 · 6 Aug 2025 · 1 hr 8 min

   اپیزود هشتاد و یکم - پرونده کارواش

   این اپیزود پادکست داکس داستان یکی از بزرگترین رسوایی‌های فساد تاریخ را روایت می‌کند. عملیات کارواش که از یک پمپ بنزین ساده در برازیلیا آغاز شد، به افشای شبکه‌ای از فساد میلیاردی در شرکت نفتی پتروبراس انجامید. این تحقیقات که توسط قاضی سرجیو مورو هدایت می‌شد، منجر به زندانی شدن صدها مقام بلندپایه از جمله رئیس‌جمهور محبوب لولا داسیلوا شد. اما بعدها مشخص شد که خود این عملیات نیز دارای انگیزه‌های سیاسی بوده و به تغییر مسیر سیاست برزیل کمک کرده است. پوستر: لولا داسیلوا در راست، قاضی مورو در سمت چپ پژوهش و متن : سمانه هاشمی نژاد، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تشکر از اسپانسر این اپیزود، هنرستان…

9. 

   S4 · E80 · 30 Jul 2025 · 1 hr 5 min

   اپیزود هشتادم - عملیات فریب

   در این اپیزود به بررسی پنج نمونه کلاسیک از عملیات فریب در تاریخ معاصر می‌پردازیم. از الحاق کریمه توسط "مردان سبز کوچک" روسیه در ۲۰۱۴ و انکار مسکو تا حادثه ساختگی موکدن که بهانه اشغال منچوری توسط ژاپن شد. همچنین ماجرای گلایویتس که نازی‌ها برای توجیه حمله به لهستان و شروع جنگ جهانی دوم ساختند، پرونده سپتامبر و ادعای ۴۵ دقیقه‌ای تونی بلر برای توجیه جنگ عراق، و مداخله پنهانی چین در جنگ کره تحت عنوان "ارتش داوطلبان خلق". نگاهی به اینکه چگونه فریب و دروغ مسیر تاریخ را تغییر داده است. پژوهش و متن : محمدرضا ایزدپناه، پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تصویر پوستر: مردان سبز کوچک، نیروهای روسی برای…

10. 

    S4 · E79 · 7 Jul 2025 · 1 hr 24 min

    اپیزود هفتاد و نهم - تسلیم بی قید و شرط

    داستان تسلیم بی قید و شرط ژاپن در جنگ جهانی دوم؛ از انقلاب میجی ۱۸۶۸ و تبدیل کشوری منزوی به امپراتوری مهاجم تا بمب‌های اتمی هیروشیما و ناگازاکی. پشت صحنه تصمیمات سرنوشت‌ساز در کاخ امپراتور، جلسات محرمانه شورای عالی جنگ، و نقش امپراتور هیروهیتو در شکستن سکوت قرن‌ها. چگونه کشوری که تسلیم در فرهنگش تعریف نشده بود و سربازانش حملات انتحاری انجام می‌دادند، مجبور به تسلیم بی‌قید و شرط شد؟ پژوهش و متن : پیمان بشردوست تدوین: ساسان موسوی تصویر پوستر: عکس معررف امپراتور و ژنرال مگ آرتور تماشای ویدئوی اردوگاه بیگانگان ن لینکهای حمایت مالی از پادکست داکس: حامی باش و پی پل وبسایت پادکست داکس کانال یوتیوب…