نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش سوم)

More from Chenin Shod | چنین شد All episodes →

1. 

   30 May 2026 · 58 min

   بیست‌ویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جست‌وجوی ایران (بخش دوم)

   شاهرخ مسکوب بعد از زندان، مدتی خودش را گم کرد، اما ادبیات راه نجاتش شد. در بخش دوم روایت زندگی مسکوب، از سال‌های پس از آزادی می‌گوییم. از سرخوردگی و خودویرانگری تا بازگشت به کتاب‌ها، ترجمه‌ی «ادیپ شهریار»، کشف عمیق‌تر شاهنامه و حافظ و شکل گرفتن نویسنده‌ای که آرام‌آرام سیاست را پشت سر گذاشت و راه خودش را در ادبیات و اندیشیدن به ایران پیدا کرد. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: علی سیف‌اللهی طراحی لوگو و کاور: معراج قنبری _____________________ یوتیوب چنین شد اینستاگرام چنین شد توییتر چنین شد _____________________ منابع اصلی این روایت: آرشیو مجله‌ی…

2. 

   22 May 2026 · 58 min

   بیست‌ویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جست‌وجوی ایران (بخش اول)

   کمتر کسی به اندازه‌ی شاهرخ مسکوب، این‌همه زندگی متفاوت را در یک عمر تجربه کرده است. مردی که از راه سیاست وارد شد، اما مسیر زندگی و تأثیرگذاری‌اش را در ادبیات پیدا کرد. در بخش اول زندگی شاهرخ مسکوب، از کودکی و سال‌های نوجوانی او در تهران و اصفهان می‌گوییم. از کتاب‌خوانی و فوتبال و رفاقت با حسن کامشاد تا روزهای پرالتهاب دانشگاه، توده‌ای شدن، کودتای ۲۸ مرداد و سال‌های زندگی مخفی و زندان. روایت مردی که پیش از آن‌که جستارنویس و پژوهشگر باشد، جوانی بود درگیر سیاست، امید و شکست. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: علی سیف‌اللهی طراحی لوگو و کاور: معراج…

3. 

   20 Dec 2025 · 42 min

   بیستم: میرزا حسن رشدیه؛ معلمی برای یک ملت (بخش دوم)

   در بخش دوم این شماره، به ادامه‌ی کار میرزا حسن رشدیه می‌پردازیم. مردی که خستگی‌ناپذیر، آنقدر به پیگیری هدفش پرداخت تا روزی که شکل‌گیری مدارس به شکل جدید، در نقاط مختلف ایران به امری عادی تبدیل شود. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: سمیرا دردشتی طراحی لوگو و کاور: معراج قنبری _____________________ یوتیوب چنین شد اینستاگرام چنین شد توییتر چنین شد _____________________ حمایت مالی از چنین شد _____________________ منابع اصلی این روایت: سوانح عمر، شمس‌الدین رشدیه، انتشارات امید فردا زندگينامه‌ی پير معارف رشديه: بنيانگذار فرهنگ نوين ايران، فخرالدین…

4. 

   3 Dec 2025 · 39 min

   بیستم: میرزا حسن رشدیه؛ معلمی برای یک ملت (بخش اول)

   این روایت زندگی میرزا حسن رشدیه است. مردی که مدرسه را از تاریکی مکتب‌خانه‌ها بیرون کشید و الفبا را از حفظ‌کردن‌های کور به فهم و معنا رساند. در این اپیزود، از نخستین تلاش‌های او برای ساخت مدرسه نوین می‌گوییم. تلاشی که گاه با تحقیر، مخالفت و حتی آتش از آن استقبال شد. داستان، فقط داستان یک معلم نیست، قصه‌ی شکل‌گیری دانشی‌ست که بعدها ستون‌های جامعه مدرن ایران را ساخت. از کلاس‌های کوچک تا تغییر بزرگ در سرنوشت آموزش. این‌بار می‌پرسیم: چه می‌شود وقتی یک نفر با یک تخته و چند گچ، می‌خواهد آینده را بنویسد؟ _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: سمیرا دردشتی…

5. 

   23 Sep 2025 · 1 hr 11 min

   نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش چهارم)

   در بخش چهارم سراغ سفرنامه‌هایی می‌رویم که هم رنگ‌وبوی دربار دارند و هم بازتابی از اروپا در نگاه شاه و رجال قاجار. مظفرالدین‌شاه قاجار با هیئتی پرزرق‌وبرق راهی فرنگ می‌شود؛ شیفته‌ی سالن‌های اپرا، سینما و جادوی فناوری تازه‌ای به نام سینماتوگراف. در کنارش علی‌خان ظهیرالدوله که او هم به همراه مظفرالدین شاه به سفر رفته، از زاویه‌ی دیگری به اروپا نگاه می‌کند. از برج ایفل که آن را به دسته‌ای تشبیه می‌کند که می‌شود با آن شهر پاریس را بلند کرد، تا انزجارش از ارتباط آزاد و راحت زن و مرد. سرانجام میرزا نصرالله‌خان ناصرالسلطنه، با نگاهی دقیق و سیاسی همه‌چیز را ثبت می‌کندشاید هیچکس به اندازه‌ی او به…

6. 

   5 Aug 2025 · 1 hr 21 min

   نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش دوم)

   در این بخش به سراغ یکی از شگفت‌انگیزترین سفرنامه‌های دوره‌ی قاجار می‌رویم: روایت ناصرالدین‌شاه قاجار از اولین سفرش به اروپا. از تونل قطار تا مغازه‌های بزرگ پاریس، تماشاخانه‌ها، رستوران‌های شیک، زنان اروپایی و نظم و پاکیزگی خیابان‌ها، ناصرالدین‌شاه، این شاه شرقی را در سفرش شگفت‌زده می‌کند. این اپیزود، روایت سفر اولین پادشاه ایرانی است که به اروپا سفر کرد. روایتی از سفرنامه‌ای که شاه در آن بسیاری از مشاهداتش را با دقت و وسواس ثبت کرد. با همان لحن همیشگی و گاه طنزآمیزش. بخش اول: میرزا ابوالحسن خان ایلچی، میرزا صالح شیرازی، رضاقلی میرزا، فرخ خان امین‌الدوله، حاجی سیاح، حاجی پیرزاده بخش دوم:…

7. 

   25 Jul 2025 · 1 hr 33 min

   نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش اول)

   ایرانِ قرن نوزدهم را تصور کنید؛ جایی که خبری از برق، قطار یا رستوران و هتل نیست. حالا تصور کنید گروهی از ایرانیان برای اولین بار پا به اروپا می‌گذارند و با چیزهای جدید مواجه می‌شوند: خیابان‌های روشن با چراغ گاز و برق، قطارهایی که از دل تونل‌ها، کوه‌ها را درمی‌نوردند، زنانی که آزادانه در تئاترها نشسته‌اند و پارلمانی که قید و بندی بر دست پادشاه بسته است. در این شماره‌ی «چنین شد»، از اولین ایرانی‌هایی می‌شنوید که در دوره‌ی قاجاریه به اروپا رفتند و سفرنامه نوشتند. سفرنامه‌هایی که ما بفهمیم اولین مواجهه‌ی ایرانی‌ها با اروپا چطور بوده است. آنجا چه چیزهایی دیده‌اند، از چه حیرت کرده‌اند، چه چیزهایی…

8. 

   9 Mar 2025 · 1 hr 10 min

   هجدهم: صدیقه دولت آبادی؛ صدای زن در عصر سکوت

   در دورانی که صدای زنان شنیده نمی‌شد، صدیقه دولت‌آبادی از معدود زنانی بود که ایستاد، نوشت و فریاد زد. او اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی اصفهان و سومین روزنامه‌ی زن‌نگار ایران را تأسیس کرد. این بخشی از فعالیت‌های او بود برای تغییر جایگاه زنان ایران. جایگاهی که حتی از جنس دوم هم فروتر بود. اما مثل هر انسان دیگری، در زندگی خود او هم تناقض‌هایی بود که تصویر او را به عنوان یک قهرمان را از بین می‌برد. در این شماره، از زندگی پرفرازونشیب او می‌گوییم، از انتخاب‌هایش و از نبردهایش برای زنان ایران، در روزگاری که جای زن در پستوی خانه‌ها بود. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و…

9. 

   10 Feb 2025 · 1 hr 44 min

   هفدهم: روایت عاشقانه‌ی احمد شاملو و آیدا سرکیسیان (بخش دوم)

   در بخش دوم، بعد از وصالی پرماجرا، احمد شاملو و آیدا سرکیسیان پا به زندگی مشترکی گذاشتند که سرشار از عشق، فراز و نشیب، و لحظات جاودانه بود. از سال‌های سخت مالی تا خلق شاهکارهایی مانند کتاب کوچه و شعرهایی که ماندگار شدند. اما زندگی همیشه مهربان نبود، بیماری و درد هم داشت. و لحظه‌ای که شاملو در برابر درخت بلند خانه‌شان زمزمه کرد: «آییش، من هم رفتنی‌ام». این قسمت از چنین شد، قصه‌ی عشقی است که مرگ هم نتوانست آن را خاموش کند. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: حسین سبحانی با سپاس از: هدیه شعاع طراحی لوگو و کاور: معراج قنبری ویدیوهای این شماره: علی مقدم…

10. 

    3 Feb 2025 · 1 hr 33 min

    هفدهم: روایت عاشقانه‌ی احمد شاملو و آیدا سرکیسیان (بخش اول)

    این شماره از «چنین شد» به بررسی رابطه‌ی ۳۸ ساله بین احمد شاملو و آیدا سرکیسیان می‌پردازد. داستان را با اولین ملاقات آن‌ها به عنوان همسایه در سال ۱۳۴۱ آغاز می‌کنیم و جزئیات آشنایی اولیه‌ی آن‌ها و دلدادگی‌شان از طریق موسیقی و شعر را روایت می‌کنیم. عشق پرشور شاملو را از طریق نامه‌ها و اشعاری که به آیدا تقدیم کرده است، از جمله «آیدا در آینه» می‌بینیم. در نهایت در بخش اول این شماره، به ازدواج آنها در سال ۱۳۴۳ و شروع زندگی مشترکشان می‌رسیم. این شماره، عاشقانه‌ای‌ست پر از شعر و موسیقی و البته صدای احمد شاملو. _____________________ تهیه‌کننده، سردبیر و راوی: حسین سبحانی پژوهشگر و نویسنده: حسین…