آیا اراده آزاد وجود دارد؟ رمزگشایی از جبرگرایی و فرگشت | گفتگو با دکتربنیامین فراهانی

More from Houshivar Podcast پادکست هشیوار All episodes →

1. 

   S3 · E121 · 11 Aug 2026 · 1 hr 21 min

   نبض علم ۱: از انقلاب هوش مصنوعی و مهندسی ژنتیک تا رازهای فرگشت

   *نخستین قسمت از سری برنامه‌های «نبض علم» (Science Pulse)* در جهان امروز که روزانه صدها مقاله و خبر علمی در معتبرترین مجلات و ژورنال‌های پژوهشی دنیا منتشر می‌شود، تشخیص یافته‌های واقعاً تحول‌آفرین از بزرگ‌نمایی‌های رسانه‌ای چالش بزرگی است. برنامه «نبض علم» (Science Pulse) در پادکست هوشیار با همین هدف شکل گرفته است تا مهم‌ترین اخبار و کشفیات علمی ماه از منابع معتبری چون Nature، Science، Cell، Scientific American و New Scientist را به زبانی ساده، دقیق و مبتنی بر شواهد تحلیل و بررسی کند. *میزبا...

2. 

   S3 · E122 · 11 Aug 2026 · 2 hr 10 min

   آیا روح وجود دارد و بعد از مرگ انسان باقی می ماند؟ | با دکتر کیمیایی-اسدی

   آیا آگاهی صرفاً محصول فعالیت مغز است، یا چیزی فراتر از مغز وجود دارد؟ آیا «روح» می‌تواند واقعیتی مستقل از بدن و مغز داشته باشد و پس از مرگ به حیات خود ادامه دهد؟ تجربه‌های نزدیک به مرگ چه چیزی درباره این پرسش به ما می‌گویند، و علوم اعصاب تا امروز چه شواهدی درباره رابطه مغز، ذهن و آگاهی در اختیار ما گذاشته است؟ در این گفت‌وگوی زنده با دکتر تقی کیمیایی‌اسدی، پزشک و متخصص مغز و اعصاب، این پرسش‌ها را از منظر علوم اعصاب، فلسفه و دین بررسی خواهیم کرد؛ از وابستگی آگاهی به فعالیت مغز تا مفهوم روح، تج...

3. 

   S3 · E120 · 9 Aug 2026 · 1 hr 14 min

   چرا می‌جنگیم؟ تحلیل باستان‌شناختی وتکاملی جنگ و صلح درتاریخ | گفتگو با دکتر جواد حسین‌زاده-بخش اول

   آیا انسان ذاتاً فرشته است یا هیولا؟ چرا با وجود تمام پیشرفت‌های اخلاقی و فرهنگی، هنوز سایه شوم خشونت و جنگ بر سر جوامع بشری سنگینی می‌کند؟ آیا خشونت یک انحراف اخلاقی است یا یک سازوکار زیستیِ برنامه‌ریزی‌شده که در طول میلیون‌ها سال انتخاب طبیعی به بقای نیاکان ما کمک کرده است؟ در بخش اول این سری گفتگوها از پادکست هشیوار، به میزبانی مهدی شفا، با *دکتر جواد حسین‌زاده* (باستان‌شناس، پژوهشگر و مترجم) به کاوش در ریشه‌های فرگشتی و باستان‌شناختی خشونت، جنگ و صلح می‌پردازیم. ما با تحلیل شواهد دیرین‌ان...

4. 

   S3 · E119 · 4 Aug 2026 · 1 hr 55 min

   چگونه زنده ایم؟ راز تکامل با رضا امیر، دکترعطا کالیراد ودکترعرفان خسروی

   *زیست‌شناسی سیستم‌محور در برابر دیدگاه ژن‌محور کلاسیک* در این قسمت از پادکست هشیوار، به میزبانی مهدی شفا، به سراغ یک رویارویی بزرگ فکری در مرزهای علوم زیستی رفته‌ایم؛ تقابل میان زیست‌شناسی سیستم‌محور مدرن و دیدگاه ژن‌محور سنتی. محور اصلی این گفتگو، بررسی کتاب انقلابی *«چگونه زنده‌ایم» (How Life Works)* نوشته فیلیپ بال است که به نقد جدی تقلیل‌گرایی زیستی و استعاره‌هایی نظیر "DNA به عنوان نقشهٔ راه حیات" می‌پردازد. در این مسیر، تفکر مدرنِ سیستم‌بیولوژی را با کتاب جدید ریچارد داکینز یعنی ...

5. 

   S3 · E118 · 26 Jul 2026 · 1 hr 27 min

   یووال نوح هراری؛ چرا باید او را جدی گرفت؟

   یووال نوح هراری، تاریخ‌دان و نویسنده‌ی اسرائیلی، در دو دهه‌ی اخیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین روشنفکران عمومی جهان تبدیل شده است. کتاب‌های او میلیون‌ها نسخه فروخته و به ده‌ها زبان ترجمه شده‌اند؛ آثاری که از گذشته‌ی دور انسان آغاز می‌کنند و تا آینده‌ی هوش مصنوعی، مهندسی زیستی و شبکه‌های اطلاعاتی پیش می‌روند. اهمیت هراری بیش از آن‌که در ارائه‌ی کشفیات علمی تازه باشد، در توانایی او برای کنار هم گذاشتن تاریخ، زیست‌شناسی تکاملی، اقتصاد، فلسفه، سیاست و فناوری و تبدیل آن‌ها به روایت‌هایی بزرگ و قابل‌ف...

6. 

   S3 · E116 · 16 Jul 2026 · 2 hr 12 min

   آیا حیات فرازمینی واقعیت دارد یا یک خرافه مدرن است؟ | فرهاد ارکانی

   در دومین بخش از گفتگوی جذاب با فرهاد ارکانی، به اعماق یکی از بزرگ‌ترین و تکان‌دهنده‌ترین پرسش‌های تاریخ بشر سفر می‌کنیم: *آیا ما در این کیهان تنها هستیم؟ * در این اپیزود از پادکست هشیوار به همراه فرهاد ارکانی به بررسی احتمال وجود #حیات_فرازمینی می‌پردازیم. با استفاده از #فرمول_دریک تمدن‌های هوشمند را محاسبه کرده و به این پرسش پاسخ می‌دهیم که چرا با وجود این احتمالات، کیهان در سکوت فرو رفته است؟ پدیده #پارادوکس_فرمی و فرضیه ترسناک #فیلتر_بزرگ را تحلیل می‌کنیم و از منظر دانش #اخترزیست‌شناسی به ...

7. 

   S3 · E115 · 13 Jul 2026 · 1 hr 30 min

   چرا نئاندرتال‌ها منقرض شدند؟ فرگشت و آمیزش انسان‌ تبارها | دکتر سامان حیدری، دکتر جواد حسین‌زاده

   در این قسمت از پادکست هشیوار، به میزبانی دکتر مهدی شفا، به یکی از بنیادی‌ترین و چالش‌برانگیزترین پرسش‌های تاریخ تکامل بشر می‌پردازیم: *آیا انسان خردمند (هومو ساپینس) واقعاً تنها گونه موفق انسانی بوده و تکامل ما یک درخت خطی و ساده است؟* با ورود فناوری‌های نوظهوری مانند ژنتیک باستانی، تحلیل دی‌ان‌ای باستانی، مطالعه پروتئین‌های کهن و هوش مصنوعی، تصویر ما از گذشته به کلی دگرگون شده است. در این گفتگوی عمیق، علمی و چندرشته‌ای، میزبان دو تن از برجسته‌ترین متخصصان ایرانی هستیم تا یافته‌های جدی...

8. 

   S3 · E114 · 7 Jul 2026 · 1 hr 29 min

   ساختار سیاسی و آینده ایران: تقابل سنت و مدرنیته | دکترشروین وکیلی، دکترجوادعباسی

   آیا در تاریخ ایران نوعی اندیشه سیاسی یا الگوی حکمرانی پایدار وجود داشته است؟ مفهوم ایرانشهری دقیقاً چیست و تجربه تاریخی کشور چگونه می‌تواند راهنمای ما برای عبور از مقاطع حساس کنونی باشد؟ در این قسمت از پادکست هشیوار، به میزبانی دکتر مهدی شفا، میزبان گفتگویی عمیق، فکری و تفصیلی میان دو تن از صاحب‌نظران برجسته در حوزه جامعه‌شناسی و تاریخ هستیم تا ساختار سیاسی ایران را از گذشته تا افق‌های آینده به نقد و بررسی بگذاریم. در این فصل از گفتگوها، با بازخوانی متون کهن به بررسی ریشه‌های *#اندیشه...

9. 

   S3 · E113 · 7 Jul 2026 · 1 hr 36 min

   مغز ایدئولوژیک و تصلب شناختی؛ چرا برخی در برابرواقعیت مقاومت می‌کنند؟ با دکترسروش دباغ، وحیدهروآبادی

   یکی از مهم‌ترین پرسش‌های زندگی انسان این نیست که چه چیزی را باور داریم، بلکه این است که چرا آن را باور داریم؟ چرا برخی از افراد حاضر می‌شوند باورهای خود را زیر سؤال ببرند اما بعضی دیگر حتی در برابر واقعیت و شواهد متناقض هم مقاومت می‌کنند؟ در این قسمت از پادکست هشیوار، به میزبانی *دکتر مهدی شفا*، در یک گفتگوی عمیق و بین‌رشته‌ای به کالبدشکافی مفهوم *مغز_ایدئولوژیک* و ریشه‌های روانی و اجتماعی جزم‌گرایی می‌پردازیم. ما لایه‌های پنهانی را بررسی می‌کنیم که نشان می‌دهند چگونه *تصلب_شناختی* ذهن را در...

10. 

    S3 · E112 · 28 Jun 2026 · 1 hr 42 min

    آیا ما واقعیت را می‌بینیم یا مغز آن را می‌سازد؟ گفتگوبا دکترآرش افراز

    در این قسمت از پادکست، به اعماق تاریک و شگفت‌انگیز جمجمه سفر می‌کنیم؛ جایی که مغز ما بدون دسترسی مستقیم به نور، جهان بیرون را برای ما تصویر می‌کند. آیا آنچه می‌بینیم خودِ واقعیت است یا صرفاً یک بازسازی ذهنی، فرضی و تکاملی؟ مهمان این گفتگو، *دکتر آرش افراز* دانشمند و محقق ارشد سیستم‌های بینایی در موسسه ملی سلامت روان آمریکا (NIH) و پژوهشگر سابق دانشگاه MIT و هاروارد هستند. ایشان با سال‌ها تجربه فیلد در حوزه علوم اعصاب شناختی، ما را با زوایای پنهان ادراک و پردازش‌های بینایی آشنا می‌کنند....